Odszkodowanie za błąd medyczny

Ostatnio co raz więcej słyszy się o przypadkach osób, które doznały szkody na skutek błędnych działań personelu medycznego i uzyskały znaczne odszkodowania z tego tytułu. Świadomość prawna pacjentów jest coraz większa i coraz częściej decydują się oni dochodzić swoich praw. Takie przypadki są głośne i bulwersujące, ponieważ zła decyzja podjęta w procesie leczenia powoduje przeważnie poważne skutki. Trzeba jednak zaznaczyć, że przypadki rażących zaniedbań zdarzają się rzadko i w większości przypadków personel medyczny z oddaniem i poświęceniem dba o nasze zdrowie.


Bycie lekarzem czy pielęgniarką wiąże się z ogromną odpowiedzialnością. Każdemu człowiekowi zdarza się popełniać błąd i to ryzyko jest również wpisane i w te zawody. Właśnie dlatego wprowadzono obowiązek ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej niektórych zawodów. Personel medyczny, w zależności od warunków zatrudnienia, jest objęty polisą OC placówki medycznej bądź własną polisą ubezpieczeniową. Z drugim przypadkiem mamy do czynienia gdy lekarz prowadzi indywidualną praktykę lekarską. Takim obowiązkiem objęte są również, co nie jest powszechnie wiadome, pielęgniarki. Ma to zabezpieczyć pacjentów przed ewentualną niewypłacalnością sprawców szkody, ale również samych sprawców przed odpowiedzialnością za nią z własnego majątku.
W prawie polskim nie istnieje wyraźna definicja błędu medycznego. Zgodnie z literaturą przedmiotu błąd medyczny to zawinione działanie lub zaniechanie osoby wykonującej zawód medyczny, które prowadzi do powstania szkody u pacjenta. Błąd medyczny nie jest więc tym samym co błąd lekarski bowiem ten jest zawężeniem zakresu podmiotów jedynie do lekarzy.


Co może być błędem medycznym? Na przykład uszkodzenie podczas operacji innych organów, nierozpoznanie objawów i odesłanie pacjenta do domu czy zakażenie w szpitalu. Zdarza się jednak, że chociaż działanie lub zaniechanie personelu medycznego nie było prawidłowe, to nie spowodowało szkody, a pacjent nie ma podstaw by kierować roszczenia. Dlatego ważne jest by wiedzieć czym tak naprawdę jest szkoda.
Pojęcie to nie zostało w prawie polskim uregulowane, ale w doktrynie szkoda (majątkowa lub niemajątkowa) rozumiana jest jako negatywny skutek, ubytek. Zaistnienie szkody jeszcze nie świadczy, że sprawca jest za nią odpowiedzialny. Odpowiedzialność może wynikać z zasady winy lub zasady ryzyka. W błędach medycznych zastosowanie ma zasada winy. By powstała odpowiedzialność za szkodę z tego tytułu, niezbędne jest łączne wystąpienie trzech przesłanek:
•    bezprawne zachowanie,
•    szkoda,
•    związek przyczynowy między zachowaniem a szkodą.

Jeżeli choć jedna z tych okoliczności nie zaistnieje, nie będzie można mówić o odpowiedzialności podmiotu leczniczego. Może się więc zdarzyć, że personel medyczny dopuści się niewłaściwego zachowania, pacjent doświadczy szkody, lecz wskazanie związku przyczynowego między nimi nie będzie możliwe. Szczególnie jaskrawym przykładem takiej sytuacji są roszczenia rodziny z tytułu śmierci osoby bliskiej. Załóżmy sytuację, w której członek rodziny zgłosił się do szpitala z pewnego rodzaju dolegliwościami. Na miejscu nie przeprowadzono badań diagnostycznych i odesłano go do domu. Po kilku godzinach trafia z powrotem na SOR tej samej placówki medycznej z powodu nagłego pogorszenia się stanu zdrowia. Zostają przeprowadzone badania i na ich podstawie stawiana jest diagnoza: nowotwór w ostatnim stadium. W wyniku choroby pacjent umiera. Z pozoru wydaje się, że wszystko jest proste. Chory zgłosił się do szpitala, personel medyczny dopuścił się zaniechania i nie przeprowadził badań, po czym pacjent zmarł. Jednakże w tym przypadku odpowiedzialność nie zaistnieje, ponieważ choroba na którą chorował pacjent była śmiertelna. Bezpośrednią przyczyną zgonu nie było zaniechanie personelu lecz sama choroba. Inaczej mówiąc gdyby od razu prawidłowo zbadano pacjenta i tak nie uniknięto by skutku w postaci śmierci.

Z uwagi na to, że procesy zachodzące w ciele człowieka są niezwykle skomplikowane i czasem trudno jest śledzić ich przebieg, orzecznictwo wypracowało zasady określania związku przyczynowego w sprawach dotyczących szkód medycznych. Przyjmuje się, że nie musi być on wykazany bezpośrednio: „[...] nie jest tu konieczne wykazanie związku przyczynowego o charakterze bezpośrednim i stanowczym, lecz wystarczy przyjęcie wystąpienia związku o odpowiednim stopniu prawdopodobieństwa” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt II CSK 402/11). W orzecznictwie zostało utrwalone stanowisko, że w przypadku szkód leczniczych (związanych z pogorszeniem stanu zdrowia w trakcie zabiegów lekarskich i procesu leczenia) wystarczające jest ustalenie istnienia związku przyczynowego z dużą dozą prawdopodobieństwa” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2009 r., sygn. akt II CSK 564/08). Z uwagi na to, że w razie tzw. szkód na osobie udowodnienie istnienia adekwatnego związku przyczynowego w rozumieniu art. 361 kc może natrafić na trudności, w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto zasadę, że skoro istnienie związku przyczynowego, jeśli chodzi o zdrowie ludzi, z reguły nie może być absolutnie pewne, to do przyjęcia go wystarcza, że jest on ustalony z dostateczną dozą prawdopodobieństwa” (wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt I AC a 306/12).

Należy również pamiętać, że nie zawsze będzie można mówić o błędzie medycznym czy lekarskim. Obowiązkiem personelu medycznego jest podjęcie wszelkich możliwych działań by pacjenta wyleczyć, jednak nie w każdym przypadku jest to możliwe. Czasem postęp choroby czy zakres obrażeń jest tak duży, że przywrócenie do pełnego stanu zdrowia jest już niemożliwe. W procesie leczenia istotny jest obowiązek starannego działania, a nie osiągnięcia skutku.
Problem dotyczący uzyskiwania odszkodowania za błędy medyczne został już dostrzeżony przed kilkoma laty. W 2012 roku zaczęły funkcjonować Wojewódzkie Komisje ds. Orzekania o Zdarzeniach Medycznych. W związku z ograniczeniami systemu, nie przyniosły one spodziewanych rezultatów w postaci rekompensat dla osób poszkodowanych. Obecnie odchodzi się od tego rozwiązania i są przygotowywane nowe narzędzia prawne. Planowane jest wprowadzenie sposobu dochodzenia odszkodowania podobnego do tego stosowanego w przypadku wypadku przy pracy. Jakie będą efekty to pokaże jeszcze czas, gdyż  nie dopracowano jeszcze niezbędnych szczegółów. Jednak jedno jest pewne, rozwiązania prawne w tej dziedzinie są poszkodowanym pacjentom bardzo potrzebne.

Sprawdź czy należy Ci się odszkodowanie za błąd lekarski!



Pliki cookie usprawniają działanie naszego serwisu. Korzystając z niego, zgadzasz się na użycie plików cookie.