Jednorazowe odszkodowanie z ZUS za wypadek przy pracy


Zgodnie z obowiązującymi przepisami, w przypadku gdy pracownik ulegnie wypadkowi przy pracy, przysługuje mu jednorazowe odszkodowanie za doznany uszczerbek na zdrowiu, które wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Dużym problemem dla poszkodowanych jest określenie w jakich sytuacjach świadczenie przysługuje. Trudności sprawia przede wszystkim ustalenie jakie zdarzenie stanowi wypadek przy pracy w przepisów oraz jaki rodzaj urazu uznaje się za trwały uszczerbek na zdrowiu.

Kiedy więc można mówić o wypadku w czasie pracy? Jego definicja zawarta jest w art. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. 2002 nr 199 poz. 1673). Aby zdarzenie mogło zostać uznane za wypadek przy pracy muszą zostać spełnione następujące przesłanki:

  • zdarzenie musi być zdarzeniem nagłym,
  • musi być wywołane przez przyczynę zewnętrzną,
  • musi powodować uraz lub śmierć,
  • musi pozostawać w związku z pracą.

Już sama nagłość zdarzenia nie jest jednoznaczna. Sposób jej rozumienia został wypracowany przez orzecznictwo sądowe, a proces ten zaczął się już w latach 50-tych. Znamiennym przykładem jest wyrok Trybunału Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 września 1958 r. (sygn. akt TR III 149/58), w którym pierwszy raz wskazano, że zdarzenie jest nagłe jedynie wtedy gdy trwa nie dłużej niż jeden dzień pracy. Pogląd ten potwierdziło dalsze orzecznictwo sądów, w tym przede wszystkim Sądu Najwyższego,  w wyrokach z dnia 8 grudnia 1998 r. (sygn. akt II UKN 349/98) oraz z dnia 30 czerwca 1999 r. (sygn. akt II UKN 24/99).

Wymóg by przyczyna wypadku była przyczyną zewnętrzną również przysparza wielu problemów. Znów z pomocą przychodzi orzecznictwo sądów powszechnych. Zgodnie z nim, za przyczynę zewnętrzną należy uznać każdą, która nie pochodzi z organizmu człowieka. Nie będzie nią więc choroba, która objawi się nagle w czasie pracy, powodując uszczerbek na zdrowiu. Takim przykładem jest zawał serca spowodowany uprzednią chorobą kardiologiczną poszkodowanego. Za wypadek przy pracy będzie jednak uznany zawał serca wywołany inną przyczyną zewnętrzną, na przykład jako reakcja na bardzo silny stres.

O ile skutek zdarzenia jakim jest śmierć jest łatwy do stwierdzenia, to już stwierdzenie, że w wyniku wypadku doszło do urazu nie jest takie proste. Podczas gdy przy miarkowaniu zadośćuczynienia, pod uwagę bierze się również uraz psychiczny, w rozumieniu art. 2 ust. 13 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych pod tym pojęciem uwzględnia się jedynie uszkodzenie tkanek ciała lub narządów człowieka wskutek działania czynnika zewnętrznego. Jednorazowe odszkodowanie nie będzie więc przysługiwała na przykład pracownikowi, który w wyniku porażenia prądem odczuwa głęboki lęk przed kontaktem z elektrycznością.

Ważną okolicznością, jest też stwierdzenie, czy zdarzenie, w wyniku którego doszło urazu miało miejsce w związku z pracą. Artykuł 3 przytoczonej ustawy wskazuje, że związek ten zachodzi gdy zdarzenie miało miejsce:

  • podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych;
  • podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia;
  • w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Przy rozstrzyganiu związku zdarzenia z pracą należy zaznaczyć, że zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie ukształtował się pogląd, że związek ten nie musi przejawiać się jako związek przyczynowy w rozumieniu art. 361 § 1 k. c. Oznacza to, że sama praca nie musi być przyczyną zdarzenia. Mogą to być czynności podczas których pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy i występują zwykle podczas świadczenia pracy, takie jak na przykład przygotowywanie sobie posiłku czy korzystanie z pomieszczeń sanitarnych. W związku z pracą nie będą jednak pozostawać czynności związane z prywatnymi sprawami pracownika nawet jeżeli pracodawca wyraził zgodę by załatwiał je w godzinach pracy. Taki pogląd wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 stycznia 1997r (sygn. akt II UKN 47/96).

Gdy wypadek, któremu uległ pracownik jest wypadkiem w czasie pracy przysługuje mu jednorazowe odszkodowanie, które wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych. By uzyskać świadczenie należy złożyć wniosek do właściwego oddziału ZUS. Do pisma należy załączyć protokół wypadku lub, w przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą, kartę wypadku (którą sporządza ZUS) wraz z drukami N9 (zaświadczenie o stanie zdrowia, wypełnia lekarz prowadzący) i N9A (lista placówek medycznych, w których prowadzone było leczenie, wypełnia sam pracownik) oraz kopią całości dokumentacji medycznej.
N

a jej podstawie lekarz orzecznik ZUS  określa doznany przez poszkodowanego uszczerbek na zdrowiu. Uszczerbek ten określany jest procentowo zgodnie z tabelą będącą załącznikiem do Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu, trybu postępowania przy ustalaniu tego uszczerbku oraz postępowania o wypłatę jednorazowego odszkodowania. W tabeli tej rozpisane są wszelkie urazy jakich można doznać i przyporządkowane im wartości procentowe. Przykładowo uraz polegający na uszkodzeniu moczowodu powodującym zwężenie jego światła to 20% uszczerbku na zdrowiu.

Od orzeczenia lekarza orzecznika, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia, przysługuje pracownikowi sprzeciw do komisji lekarskiej ZUS. Komisja lekarska orzeka w składzie trzyosobowym, wydając orzeczenie na podstawie dokumentacji dołączonej do wniosku oraz po przeprowadzeniu bezpośredniego badania wnioskodawcy. Jeżeli dokumentacja dołączona do wniosku jest wystarczająca do wydania orzeczenia, komisja może zadecydować o nieprzeprowadzaniu badania bezpośredniego.  

Jednorazowe odszkodowanie obliczane jest w ten sposób, że za jeden procent uszczerbku otrzymuje się ściśle określoną kwotę, 20% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim roku. Informacja o jej wysokości, każdorazowo jest zamieszczana na stronie internetowej ZUS, a od dnia 1.04.2016 roku jest to 780,00 złotych.

Otrzymanie omawianego wyżej świadczenia nie zamyka drogi do dochodzenia odszkodowania od pracodawcy lub jego ubezpieczyciela w przypadku gdy przyczyną zdarzenia było np. zaniedbanie pracodawcy, czy, w przypadku przedsiębiorstw napędzanych siłami przyrody, nie zaistniały ściśle określone w kodeksie cywilnym przesłanki. Ustalony przez lekarza orzecznika ZUS procentowy uszczerbek na zdrowiu może być też stosowany pomocniczo w toku likwidacji zgłoszonej szkody, lub będzie wskazówką jaki mniej więcej uszczerbek na zdrowiu może określić biegły w postępowaniu sądowym w sprawie o  odszkodowanie od pracodawcy za wypadek w czasie pracy.

;

Pliki cookie usprawniają działanie naszego serwisu. Korzystając z niego, zgadzasz się na użycie plików cookie.