Kiedy należy się renta po ojcu?

Ubezpieczenie rentowe i wypadkowe chroni nie tylko samego ubezpieczonego, ale także jego najbliższych. Oznacza to, że w razie śmierci poszkodowanego rodzina może liczyć na pewne świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Mowa tu nie tylko o zasiłku pogrzebowym, ale przede wszystkim o rencie rodzinnej wypadkowej, którą po spełnieniu ustawowych wymogów mogą otrzymać między innymi dzieci czy małżonek zmarłego. 

Śmierć ojca w wypadku przy pracy lub choroby zawodowej

Ubezpieczenie rentowe i wypadkowe w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma przede wszystkim chronić interesy samego ubezpieczonego. W razie wypadku przy pracy czy choroby zawodowej może on więc liczyć na wypłatę odpowiedniej kwoty. Zdarza się jednak, że tego typu zdarzenia prowadzą nie tyle do problemów zdrowotnych, co nawet do śmierci. W takiej sytuacji to najbliżsi zmarłego mogą otrzymać z ZUS odpowiednie świadczenie – rentę rodzinną wypadkową. 

Warto też wspomnieć, że śmierć ojca, matki czy innej bliskiej osoby w wypadku przy pracy lub w wyniku choroby zawodowej będzie uprawniać jego rodzinę nie tylko do wspomnianej renty rodzinnej. Bliscy mogą ubiegać się także o zasiłek pogrzebowy wysokości maksymalnie 4 tysięcy złotych. 

Członkom rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty, który zmarł wskutek choroby zawodowej lub wypadku przy pracy, będzie też przysługiwać prawo do jednorazowego odszkodowania. Jego wysokość określa się, biorąc pod uwagę osoby uprawnione do jego otrzymania. Z tego powodu odszkodowanie przysługuje w wysokości:

  • 18-krotnego przeciętnego wynagrodzenia – gdy uprawnionymi są małżonek lub dziecko;
  • 9-krotnego przeciętnego wynagrodzenia – gdy uprawniony jest inny członek rodziny.

Przepisy przewidują przy tym dodatkowe zasady w razie, gdy uprawnione do odszkodowania będą jednocześnie konkretne osoby – małżonek i jedno lub więcej dzieci albo dwoje lub więcej dzieci. W takiej sytuacji 18-krotne wynagrodzenie przewidziane w przepisach ulega odpowiedniemu zwiększeniu. Podobnie sytuacja wygląda w razie gdy obok małżonka lub dzieci do jednorazowego odszkodowania uprawnieni są inni członkowie rodziny albo gdy odszkodowanie to mają otrzymać jedynie członkowie rodziny inni niż małżonek lub dzieci. Kwotę ustaloną w ten sposób dzieli się w częściach równych pomiędzy wszystkich uprawnionych. 

Co to jest renta rodzinna wypadkowa?

Renta rodzinna wypadkowa to świadczenie przewidziane dla rodziny ubezpieczonego, który zmarł w wyniku wypadku przy pracy lub choroby zawodowej. Podobnie prawo do renty rodzinnej wypadkowej przysługuje rodzinie rencisty uprawnionego do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Warunkiem koniecznym uzyskania tego świadczenia jest więc, by śmierć nastąpiła ze względu na wypadek przy pracy lub chorobę zawodową. Przed wypłaceniem odpowiedniej kwoty na rzecz bliskich ubezpieczonego Zakład Ubezpieczeń Społecznych w ramach rozpatrywania wniosku ustali więc, czy ten wymóg rzeczywiście został spełniony. 

Pojęcie wypadku przy pracy zdefiniowano w Ustawie o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z obowiązującymi przepisami za wypadek przy pracy należy więc uznać nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną i powodujące uraz lub śmierć. Musi ono przy tym wystąpić w związku z pracą, a więc: 

  • podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych,
  • podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia,
  • w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Na równi z wypadkiem przy pracy traktowane są także takie wypadki, do których doszło w trakcie podróży służbowej, podczas szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony czy przy wykonywaniu zadań zleconych przez działające u pracodawcy organizacje związkowe.

Chorobę zawodową można natomiast zdefiniować jako chorobę wywołaną przez czynniki szkodliwe dla zdrowia, które wystąpiły w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Co ważne, mowa tu tylko o tych chorobach, które zostały uwzględnione w wykazie chorób zawodowych.

W kontekście chorób zawodowych orzecznictwo przewiduje jednak pewne ułatwienie dla bliskich zmarłego. Zdaniem sądów choroba zawodowa nie musi bowiem stanowić wyłącznej przyczyny śmierci, aby rodzina ubezpieczonego czy rencisty otrzymała rentę rodzinną wypadkową. Oznacza to, że jeśli pracownik zmarł w wyniku kilku czynników, wystarczy tylko, by jedną z istotnych przyczyn – a niekoniecznie jedyną – była właśnie choroba zawodowa. 

Renta rodzinna wypadkowa – podstawa prawna

Renta rodzinna wypadkowa została uregulowana w Ustawie z dnia 30 października 2002 roku o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Przy ustalaniu kręgu uprawnionych do jej otrzymania zastosowanie znajduje także Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. 

Wspomniane ustawy ustalają warunki, jakie trzeba spełnić, by otrzymać rentę rodziną powypadkową. Co więcej, ustawa o emeryturach i rentach przewiduje, że jeśli uprawniony zmarł z innych przyczyn niż wypadek przy pracy lub choroba zawodowa, małżonek, dzieci czy inne bliskie osoby mogą łatwiej uzyskać „zwykłą” rentę rodzinną. Będzie ona im przysługiwać bez względu na długość okresu uprawniającego ubezpieczonego do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy na podstawie tych przepisów. 

Kto jest uprawniony do renty rodzinnej wypadkowej?

Do renty rodzinnej wypadkowej uprawnione są te same osoby co do „zwykłej” renty rodzinnej. Będą to więc:

  • dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione,
  • wnuki, rodzeństwo i inne dzieci przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności – z wyjątkiem dzieci przyjętych w ramach rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka, 
  • małżonek (w tym wdowa i wdowiec),
  • rodzice, ojczym, macocha oraz osoby przysposabiające. 

Dla każdej z tych grup ustawa wprowadza jednak dodatkowe wymogi, które należy spełnić, by móc otrzymać rentę rodzinną wypadkową. I tak oto dzieci, w tym dzieci drugiego małżonka czy przysposobionych, mają prawo do renty rodzinnej do ukończenia 16 roku życia. Jeśli przekroczyły ten wiek, renta rodzinna wypadkowa przysługuje im do momentu ukończenia nauki, przy czym maksymalnie do 25 roku życia. Wyjątkiem będzie sytuacja, gdy stały się całkowicie niezdolne do pracy i samodzielnej egzystencji. 

W przypadku wnuków, rodzeństwa czy innych dzieci przyjętych na wychowanie ustawa przewiduje jeszcze więcej warunków. Takie osoby muszą przede wszystkim spełnić wszystkie wymogi dotyczące dzieci własnych opisane wyżej. Aby otrzymać rentę rodzinną wypadkową konieczne jest także, by były przyjęte na wychowanie i utrzymanie co najmniej na rok przed śmiercią ubezpieczonego. Wyjątkiem jest tu sytuacja, gdy śmierć nastąpiła w wyniku wypadku. Co więcej, aby otrzymać rentę rodzinną wypadkową wnuki, rodzeństwo czy inne dzieci przyjęte na wychowanie nie mogą mieć prawa do renty po zmarłych rodzicach. Jeśli ci natomiast żyją – prawo do renty rodzinnej wypadkowej będzie przysługiwać tylko w sytuacji, gdy rodzice nie mogą zapewnić swoim dzieciom utrzymania albo gdy ubezpieczony był opiekunem ustanowionym przez sąd. 

Małżonek nie otrzyma renty w sytuacji, gdy sąd orzekł separację przed śmiercią ubezpieczonego. Ustawa przewiduje również ograniczone prawo otrzymania takiego świadczenia w stosunku do wdowy czy wdowca. Taka osoba musi mieć ukończone co najmniej 50 lat lub być niezdolna do pracy. W przypadku wdowców poniżej 50. roku życia renta wypadkowa po zmarłym małżonku będzie przysługiwać, jeśli taka osoba wychowuje co najmniej jedno z dzieci, wnuków lub rodzeństwa uprawnionych do pobrania renty po zmarłym. Niezależnie od powyższych warunków mąż czy żona zmarłego ubezpieczonego może otrzymać wypadkową rentę rodzinną także, gdy nie ma wystarczających źródeł utrzymania. 

Rodzice macocha czy ojczym mogą otrzymać powypadkową rentę rodzinną, jeśli mają co najmniej 50 lat albo są niezdolni do pracy. Konieczne jest także spełnienie dodatkowego warunku – ubezpieczony zmarły przed śmiercią musiał bezpośrednio przyczyniać się do utrzymania takich osób. 

Jaka jest wysokość renty rodzinnej wypadkowej?

Przepisy przewidują też konkretną wysokość powypadkowej renty rodzinnej w zależności od tego, ile osób jest uprawnionych do tego świadczenia. W razie, gdy prawo to przysługuje tylko jednej osobie, może ona otrzymać rentę wysokości 85% świadczenia zmarłego. Jeśli do renty uprawnione są dwie osoby, będzie to 90% świadczenia, a w pozostałych przypadkach – 95%. 

Wspomniane świadczenie zmarłego stanowiące podstawę do obliczenia wysokości renty to kwota, jaka przysługiwałaby osobie całkowicie niezdolnej do pracy w związku z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową.

Warto też zaznaczyć, że w sytuacji, gdy rentę rodzinną wypadkową otrzyma kilka osób, wspomniana kwota przysługuje im łącznie, a nie każdemu z osobna. Świadczenie w wysokości określonej według przepisów ulega więc podziałowi między wszystkich uprawnionych. 

Pliki cookie usprawniają działanie naszego serwisu. Korzystając z niego, zgadzasz się na użycie plików cookie.