Odszkodowanie za opóźniony lot

Jednym z najczęstszych problemów jaki może czekać pasażera podczas podróży lotniczej jest opóźnienie jego lotu.Podstawą prawną do przyznania i wypłaty odszkodowania za opóźniony lot są przepisy rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. konstytuujące wspólne zasady dla odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów. Uchyliły one rozporządzenie (EWG) nr 295/91 oraz konwencje o ujednoliceniu niektórych prawideł dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego z dnia 28 maja 1999 r. (Dz.U. 2007 Nr 37, poz. 235). Rozporządzenie jest aktem prawa unijnego (nazywanym również wspólnotowym lub europejskim), które wywiera bezpośredni skutek. Oznacza to nie musi być istnieć polska ustawa, aby można byłoby je stosować w obrocie prawnym. Zasady prawa unijnego powodują również, że znajduje ono zastosowanie na terenie całej Unii Europejskiej. Zatem identyczne uprawnienia przysługują pasażerowi w Polsce czy innym kraju członkowskim.

Rozporządzenie stosuje się do lotów, które rozpoczynały się w państwie członkowskim UE albo zakończyły się w państwie członkowskim UE. W tym drugim przypadku zachodzą dodatkowe warunki. Po pierwsze przewoźnik obsługujący ten lot musi być przewoźnikiem wspólnotowym oraz w państwie trzecim pasażerom nie udzielono opieki i nie otrzymali z tytułu opóźnienia innej korzyści lub odszkodowania. Przewoźnikiem wspólnotowym jest przewoźnik, który posiada licencję na przewóz wydaną przez jedno z państw członkowskich Unii Europejskiej, zazwyczaj mający siedzibę w jednym z państw członkowskich, aczkolwiek nie zawsze. Zgodnie z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (C-537/17) prawo do odszkodowania za duże opóźnienie lotu ma zastosowanie również w przypadku lotów łączonych do państwa trzeciego z międzylądowaniem poza Unią Europejską. Zatem zmiana samolotu przy międzylądowaniu nie wpływa w żaden sposób na to, że kilka lotów będących przedmiotem jednej rezerwacji uznaje się za jeden lot łączony. Lot łączony to wiele różnych wcześniej z góry zaplanowanych lotów, które mają zabrać pasażera z jednego punktu do innego po drodze lądując gdzie indziej. Lot łączony może być wykonywany różnymi samolotami i przez różnych faktycznych przewoźników. Loty do miejsca docelowego i loty powrotne są traktowane jako dwa osobne loty, nawet jeżeli zostały zarezerwowane w ramach jednej rezerwacji.

Nie każde jednak opóźnienie lotu będzie powodować zobowiązanie linii lotniczej do przyznania i wypłaty odszkodowania - jeżeli linia lotnicza wykaże, że opóźnienie jest wynikiem zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności, których nie dało się uniknąć mimo dołożenia wszelkich racjonalnych starań będzie wolna od odpowiedzialności. Określone w prawie unijnym wyłączenia dotyczą przypadków takich jak decyzje dotyczące ruchu lotniczego, sytuacja polityczna, załamanie pogody, wybuch wulkanu, strajk pracowników (jednakże z orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości UE z 17 kwietnia 2018 r. wynika, że jeśli linie lotnicze posiadały wiedzę, że pracownicy w  mogą zastosować tzw. dziki strajk i nie stawić się w pracy, to niedopuszczalne jest powoływanie się przez linie lotnicze w stosunku do pasażerów na nadzwyczajne okoliczności i odmowa wypłaty odszkodowań), kwestie bezpieczeństwa. Natomiast nie są uważane za nadzwyczajne okoliczności problemy techniczne wykrytych podczas obsługi technicznej samolotu lub występujących z powodu braku takiej obsługi, zderzenie ruchomych schodów z samolotem, zderzenie z ptakiem. Jeśli przewoźnik powołuje się nadzwyczajne okoliczności, muszą być one zostać przez przewoźnika wykazane i należycie uzasadnione. Ponadto Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazuje, że tak długo jak konkretny lot ma się odbyć i dotrze do portu przeznaczenia to nie będzie on odwołany (TSUE C-402/07).

Zgodnie z regulacjami zawartymi w przytoczonym powyżej rozporządzeniu pasażerom przysługiwać będzie odszkodowanie w przypadku, gdy opóźnienie jest większe niż 3 godziny od zaplanowanej godziny lądowania. Wysokość odszkodowania wyrażone jest w Euro i jest zależne od długości trasy:

- 250 Euro w przypadku lotów o długości do 1500 kilometrów; 400 Euro  w przypadku lotów wewnątrz Unii Europejskiej dłuższych niż 1500 kilometrów i wszystkich innych lotów o długości od 1500 do 3500 kilometrów; 600 Euro w przypadku innych lotów niż powyższe loty. Powyższe odległości mierzy się po „ortodromie” czyli najkrótszej odległościami między dwoma punktami kuli poprowadzona jej powierzchnią.

Należy dodać również, że jeśli lot jest opóźniony więcej niż 5 godzin, pasażerowie mają prawo do zwrotu pieniędzy za bilet, a w przypadku lotu z przesiadką, zaoferować jak najszybszy powrót do portu lotniczego odlotu. Jednakże wybór wariantu zwrotu pieniędzy za bilet powoduje utratę prawa do odszkodowania.

W przypadku znacznego opóźnienia lotu, które wiązać będzie się z koniecznością spędzenia nocy na lotnisku, linie powinny zagwarantować pasażerom nieodpłatną pomoc, nocleg w hotelu oraz transport pomiędzy lotniskiem a hotelem. Ponadto przewoźnik zobowiązany jest objąć swoją opieką pasażerów oraz zapewnić im w trakcie oczekiwania na lot bezpłatne napoje oraz posiłki, dwie rozmowy telefoniczne, dwa dalekopisy, dwie przesyłki faksowe lub e-mailowe.

Jeśli nie zaoferowano pasażerom pomocy i zaistniała konieczność zapłacenia za np. posiłki i napoje przewoźnik refunduje koszty, jednakże wtedy jeżeli były one niezbędne, odpowiednie i rozsądne – należy zachować wszystkie potwierdzenie zapłaty. Prawo do uzyskania pomocy pasażer ma jak długo musi czekać na zmianę planu podróży

W przypadku powstania uszczerbku na zdrowiu (w wyniku np. braku możliwości udziału w planowanej operacji, braku możliwości zażycia lekarstw), utraty zarobku (zysku), wycieczki, spóźnienia na koncert etc pasażerowi przysługuje roszczenie od przewoźnika zapłaty odszkodowania na podstawie przepisów Konwencji o ujednoliceniu niektórych prawideł dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego z dnia 28 maja 1999 r. (tzw. Konwencja montrealska).

Trzeba wskazać, że przepisy unijne przewidując powyższe prawa i ryczałt odszkodowania nie wyłącza możliwości dochodzenia dalszych roszczeń na zasadach ogólnych jeżeli istnieją i są możliwe do wykazania.

Należy mieć na uwadze, że roszczenia co do opieki nad pasażerami są niemożliwe do egzekwowania jeżeli przewoźnik ich nie zapewni na miejscu. Brak jest możliwości mogących go zmusić do wydania posiłku lub zapewnienia kwatery i transportu. Aczkolwiek pasażer zawsze może domagać się ich po powrocie do kraju. Roszczenie odszkodowawcze zgłasza się co do zasady już po powrocie do kraju.

Wszelkie roszczenia należy zgłosić do przewoźnika. Przewoźnik powinien je rozpatrzyć w terminie miesiąca od ich otrzymania. Należy mieć na uwadze, że linie lotnicze bardzo często uchylają się odpowiedzialności i ignorują zgłoszone przez pasażerów roszczenia. W takim przypadku należy się odwołać się do Urzędu Lotnictwa Cywilnego. Skargę do Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego należy złożyć, jeśli od momentu złożenia skargi/reklamacji do przewoźnika lotniczego minęło 30 dni. Zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego  powinien wydać decyzję w terminie 30 dni od daty złożenia skargi. W praktyce, zwłaszcza w przypadku pasażerów nie korzystających z doradztwa profesjonalnych podmiotów postępowanie może nawet trwać kilka miesięcy.

Należy mieć na uwadze, ze na skutek wprowadzenia zmian w ustawie Prawo lotnicze z dnia 3 lipca 2002 r. w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje roczny okres przedawnienia. Zatem pasażer może złożyć skargę do ULC w każdym czasie. Jednakże Komisja Ochrony Praw Pasażerów rozpatruje sprawy, które dotyczą lotów, które miały miejsce w dacie od 17 lutego 2005r.

Zgodnie z uchwałą Sąd Najwyższy (III CZP 111/16) roszczenie wynikające z art. 7 Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/9 przedawnia się w okresie jednego roku liczonego od dnia wykonania przewozu lub roku od dnia, w którym przewóz miał być wykonany.

Zatem  pasażerowie powinni zgłosić roszczenie u przewoźnika, a w przypadku odmowy zapłaty, skierować pozew do sądu w ciągu jednego roku od daty opóźnionego lotu. Samo zgłoszenie roszczeń u przewoźnika nie przerywa biegu rocznego okresu przedawnienia.

Niezależnie od wybranego trybu działania należy mieć na uwadze, że roszczenie pasażera przedawnia się zgodnie z uregulowaniami krajowymi, czyli w przypadku polskim, roku od dnia przewozu lub dnia kiedy przewóz miał się odbyć(art. 778 k.c.) co jest terminem krótkim.

W praktyce pojawiają się poglądy, że roczny okres przedawnienia odnosi się do przewoźników zarejestrowanych w Polsce. Możliwość jego zastosowania w stosunku do przewoźników zarejestrowanych za granicą nie została do tej pory jednoznacznie ustalona. Niezależnie od wybranego trybu działania roszczenie pasażera przedawnia się zgodnie z uregulowaniami krajowymi, czyli w przypadku polskim, roku od dnia przewozu lub dnia kiedy przewóz miał się odbyć(art. 778 k.c.) co jest terminem krótkim. 

Reasumując, uwagi, że część roszczeń opiera się na wykładni pojęć nieostrych (np. nadzwyczajne okoliczności) lub krótki i niejednoznaczny termin przedawnienia, który może upłynąć z powodu błahego błędu natury formalnej uzasadnionym pozostaje skorzystanie z pomocy specjalisty.

;

Pliki cookie usprawniają działanie naszego serwisu. Korzystając z niego, zgadzasz się na użycie plików cookie.