Okres przedawnień spraw odszkodowawczych

Okres przedawnień roszczeń w sprawach odszkodowawczych

Możliwość dochodzenia roszczeń w sprawach odszkodowawczych nie jest nieograniczona w czasie. Instytucja przedawnienia roszczeń uregulowana została w przepisach prawa cywilnego i polega na tym, iż w przypadku przekroczenia określonego prawem terminu do złożenia roszczenia dłużnik może uchylić się od jego spełnienia.

Czym grozi wytoczenie powództwa, jeśli nastąpiło przedawnienie terminu do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych?

W przypadku skierowania takiego roszczenia na drogę postępowania sądowego istnieje ryzyko podniesienia przez stronę przeciwną zarzutu przedawnienia, co w konsekwencji doprowadziłoby do oddalenia powództwa.

Oddalenie powództwa z powodu przedawnienia wiązałoby się nie tylko z odmową wypłaty roszczenia odszkodowawczego, lecz także z obarczeniem osoby kierującej sprawę na drogę postępowania sądowego (powoda) wszelkimi powstałymi kosztami sądowymi. W niektórych przypadkach mogą być one wysokie.

Jedynym wyjątkiem od tej zasady jest sytuacja, w której zobowiązany zrzeka się z korzystania z zarzutu przedawnienia, co w praktyce rzadko się zdarza.

Na czym polega przedawnienie roszczeń odszkodowawczych?

W myśl art. 120 kodeksu cywilnego bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się z dniem, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeśli chodzi o roszczenia odszkodowawcze, termin ich przedawnienia zgodnie z artykułem 819 par. 1 kodeksu cywilnego wynosi 3 lata.

Wyjątkiem od tej zasady są umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej w wypadku których poszkodowanego do ubezpieczyciela o odszkodowanie lub zadośćuczynienie przedawnia się z upływem terminu przewidzianego dla tego roszczenia w przepisach o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym (tzw. deliktem) lub wynikłą z niewykonania bądź nienależytego wykonania zobowiązania.

Okres przedawnień roszczeń odszkodowawczych reguluje artykuł 442 kodeksu cywilnego. Zgodnie z brzmieniem paragrafu pierwszego tego artykułu: „Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia”. Termin ten nie może być dłuższy niż 10 lat, a ulega przedłużeniu do 20 lat w przypadku, gdy wyrządzona szkoda powstała wskutek zbrodni lub występku bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.

W przypadku szkód powstałych wskutek wypadków komunikacyjnych osoba poszkodowana dowiaduje się o powstaniu szkody oraz osobie, która zobowiązana jest do jej naprawienia natychmiast w chwili zdarzenia. Jednak nie zawsze tak jest.

Zgodnie z par. 3 art. 442 kodeksu cywilnego: „W razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.”

Mamy tutaj do czynienia z sytuacjami, w których poszkodowany dowiaduje się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia z opóźnieniem. Przykładami takich szkód sąmiędzy innymi: zarysowanie samochodu na parkingu, zalanie mieszkania, czy też błąd medyczny. We wszystkich tych przypadkach bieg terminu przedawnienia roszczeń odszkodowawczych rozpoczyna się w chwili, w której poszkodowany dowiaduje się o powstaniu szkody (może to nastąpić nawet po paru dniach lub miesiącach) pod warunkiem, iż znana jest osoba odpowiedzialna za zdarzenie. Jeśli jednak sprawca szkody nie jest znany w chwili dowiedzenia się o szkodzie, bieg terminu przedawnienia roszczeń rozpoczyna się z dniem, w którym zostanie ustalona osoba odpowiedzialna.

Istnieje jeszcze jeden przepis art. 442 par. 4 kodeksu cywilnego, który odnosi się do osób małoletnich. W myśl tego artykułu przedawnienie roszczeń o naprawienie szkody nie może skończyć się wcześniej niż przed upływem dwóch lat od uzyskania przez osobę małoletnią pełnoletniości.

Przedawnienia roszczeń względem osób nieposiadających pełnej zdolności do czynności prawnych

Zgodnie z artykułem 122 par. 1 kodeksu cywilnego termin przedawnienia roszczeń względem osoby, która nie posiada pełnej zdolności do czynności prawnych nie może skończyć się wcześniej niż z upływem 2 lat od ustanowienia wobec tej osoby przedstawiciela ustawowego albo od ustania przyczyny jego ustanowienia.

Ponadto, jeśli termin przedawnienia roszczeń wynosi mniej niż 2 lata, jego bieg liczy się od dnia, w którym ustanowiono przedstawiciela ustawowego lub od dnia, w którym ustała przyczyna jego ustanowienia.

Paragraf 3 artykułu 122 kodeksu cywilnego stanowi zaś,iż powyższe przepisy stosuje się odpowiednio do biegu przedawnienia przeciwko osobie, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia.

Należy mieć na uwadze, iż omawiane powyżej terminy przedawnień roszczeń nie są uwzględniane z urzędu. Oznacza to, że w przypadku, gdy osoba, która chce zwolnić się odpowiedzialności musi koniecznie podnieść zarzut przedawnienia.

Przedawnienie roszczeń odszkodowawczych w sprawach związanych z umową przewozu lotniczego

W odniesieniu do spraw związanych z umową przewozu lotniczego należy zachować szczególną ostrożność. W porównaniu do terminów przedawnienia roszczeń w całej Unii Europejskiej, w Polsce mamy najkrótszy i wynosi od jeden rok licząc od dnia, w którym przewóz miał się odbyć.

Termin ten obejmuje roszczenia dotyczące odszkodowań za:

- zagubiony lub uszkodzony  bagaż,

- opóźniony lub odwołany lot.

Przedawnienie roszczeń odszkodowawczych w sprawach związanych z wypadkiem przy pracy

Roszczenia odszkodowawcze z zakresu prawa pracy mają swoją własną regulację. Zgodnie z przepisami prawa przedawnienie roszczeń w sprawach dotyczących np.niewłaściwego wypowiedzenia umowy lub wypadku przy pracy, w których z roszczeniem występuje pracownik następuje z upływem 3 lat.

Odmienny termin przedawnienia występuje w przypadku, gdy to pracodawca występuje z roszczeniem odszkodowawczym i wynosi rok. Zaś termin przedawnienia roszczenia dotyczący szkód, które pracownik wyrządził celowo będą ustalane według norm kodeksu cywilnego.

Kiedy bieg terminu przedawnienia roszczeń ulega przerwaniu?

Zgodnie z treścią art. 123 kodeksu cywilnego przerwanie terminu przedawnienia powoduje, że termin ten liczymy od nowa biorąc za początkowy termin zdarzenie, które przerwało jego bieg. Według wyżej wymienionego artykułu do podstawowych przypadków przerwania biegu przedawnienia należą:

- wszelkie czynności podjęte w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia, które zostały podjęte przed sądem lub innym właściwym organem,

- uznanie roszczenia przez dłużnika,

- wszczęcie mediacji, czyli podjęcia próby ugodowej.

W przypadku wyroku sądowego, bez względu na termin przedawnienia samego roszczenia, termin przedawnienia liczy się od dnia jego uprawomocnienia.

Odnosząc się do perspektywy ubezpieczeniowej istnieją również inne sposoby przerwania biegu terminu przedawnienia, niż wymienione powyżej. Sposoby te reguluje artykuł 819 par. 4 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym zgłoszenie roszczenia do ubezpieczyciela przerywa bieg przedawnienia, a zaczyna biec od nowa w dniu, w którym zgłaszający roszczenie otrzyma na piśmie odpowiedź ubezpieczyciela zawierającą przedstawienie jego stanowiska, co do zgłaszanej sprawy.

Kiedy termin przedawnienia roszczenia ulega zawieszeniu?

W myśl artykułu 121 kodeksu cywilnego termin przedawnienia ulega zawieszeniu, tzn. w ogóle nie biegnie:

- wobec roszczeń przysługujących dzieciom przeciw rodzicom aż do zakończenia władzy rodzicielskiej,

- co do roszczeń, z którymi mogą wystąpić osoby podległe opiece wobec opiekunów przez okres trwania opieki,

- co do roszczeń, które przysługują jednemu z małżonków przeciwko drugiemu - przez okres trwania związku małżeńskiego,

- co do roszczeń, wobec których z powodu siły wyższej uprawniony nie może dochodzić przed sądem lub innymi organami przez cały okres trwania przeszkody. Przykładem siły wyższej jest na przykład: powódź, trzęsienie ziemi, huragan.

Podsumowując, roszczenie odszkodowawcze przedawnia się po upływie określanego prawem terminu liczonego od dnia, w którym zobowiązanie miało zostać spełnione pod warunkiem, że nie doszło do jego przerwania, zawieszenia lub wstrzymania.

Pliki cookie usprawniają działanie naszego serwisu. Korzystając z niego, zgadzasz się na użycie plików cookie.