Stosowne odszkodowanie

Stosowne odszkodowanie to świadczenie, które przysługuje najbliższym członkom rodziny osoby, która poniosła śmierć w wyniku zawinionego  działania innej osoby. Instytucja ta jest uregulowana w art. 446 § 3 kodeksu cywilnego. Świadczenie przysługuje uprawnionym kiedy w związku ze śmiercią osoby bliskiej nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej. Jest to roszczenie niezależne od zadośćuczynienia.

Odszkodowanie za śmierć ma na celu wyrównanie ubytku w sytuacji majątkowej, jakiego doznał poszkodowany. W przypadku gdy śmierć poniósł jedyny żywiciel rodziny, taki ubytek jest stosunkowo łatwo wykazać. Wystarczy porównać sytuację materialną uprawnionych przed i po zdarzeniu. Jednak zgodnie z doktryną, sytuacja życiowa powinna być rozpatrywana w znaczeniu szerokim, to znaczy nie tylko jako sytuacja materialna. Przy uznaniu zasadności roszczenia powinny być również brane pod uwagę takie aspekty jak:

  • brak pomocy w opiece nad dziećmi,
  • brak wzajemnie świadczonej pomocy, opieki, wsparcia małżeńskiego,
  • brak pomocy w prowadzeniu firmy rodzinnej, gospodarstwa,
  • konieczność rezygnacji z dotychczasowego stylu życia (podjęcie pracy, rezygnacja z pracy lub szkoły z powodu konieczności opieki np. nad dziećmi)
  • załamanie psychiczne, depresja skutkujące brakiem możliwości normalnego funkcjonowania, co przekłada się na pracę i możliwości zarobkowe,
  • przyspieszenie procesów chorobotwórczych, które również mają wpływ na możliwość zarobkowania,
  • w przypadku roszczeń rodziców po śmierci dziecka, brak szansy na wsparcie finansowe czy pomocy w gospodarstwie domowym na starość.

Stosowne odszkodowanie nie ma jednak na celu wyrównania samych cierpień moralnych uprawnionych. Muszą one mieć konsekwencje majątkowe, na przykład konieczność poniesienia kosztów leczenia, zwrócenia się po pomoc do osób trzecich czy spadek dochodów. Tezę tę potwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 listopada 2010 r., (sygn. akt I CSK 702/09):

„Odszkodowanie to ma szczególny charakter, polegający na dążeniu do naprawienia szkody majątkowej, która jest ściśle powiązana z krzywdą niemajątkową, a ponadto obie postacie tych szkód wzajemnie negatywnie na siebie oddziałują, skutkując znacznym pogorszeniem sytuacji życiowej. Powoduje to trudności w ścisłym wyliczeniu rozmiaru tej szkody, stąd mowa o "stosownym", a nie "należnym" odszkodowaniu i wymaga rozważenia wszystkich okoliczności konkretnej sprawy”. Podobnie stwierdzono w innym wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 1969 r. (sygn. Akt II CR 14/69):

„Zgodnie bowiem z zasadami doświadczenia życiowego należy przyjąć, że poważniejsza choroba z reguły powoduje znaczne pogorszenie sytuacji życiowej osoby chorej. Z jednej bowiem strony konieczność leczenia pochłania czas, energię i środki finansowe, które normalnie można by przeznaczyć na inne cele, z drugiej zaś choroba ogranicza możliwość aktywnego udziału w różnych przejawach życia (zawodowego, społecznego, rodzinnego), a często wymaga nawet wyręczenia się inną osobą przy wykonywaniu codziennych prac domowych. Wbrew więc poglądowi skarżącego nie wymagała dalszych dowodów okoliczność, że choroba powódki spowodowała znaczne pogorszenie jej sytuacji życiowej”.

Ważną kwestią są też relacje tego świadczenia do innych roszczeń z tytułu śmierci członka rodziny. Zauważył je Sąd Okręgowy w Gliwicach który stwierdził w wyroku z dnia 8 maja 2008 r. (sygn. akt III Ca 385/08, niepublikowany), że: „[…]przepis art. 446 § 3 k.c. stanowi środek naprawienia takich szkód majątkowych, które nie ulegają wyrównaniu na innych podstawach, zwłaszcza przez zasądzenie renty. Jeżeli więc brak przesłanek do jej zasądzenia, to fakt ten nie może wpływać na zwiększenie odszkodowania z tytułu znacznego pogorszenia sytuacji życiowej osoby uprawnionej”.

Stosowne odszkodowanie ma charakter indywidualny, co oznacza, że będzie przysługiwało każdemu uprawnionemu z osobna, nie zaś łącznie członkom gospodarstwa domowego. Skutkuje to również tym, że występując z roszczeniem, nie można powoływać się na rozstrzygnięcia w analogicznych sprawach (zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. akt IV CSK 113/08).

Ponieważ przy miarkowaniu odszkodowania z art. 446 § 3 powinno się rozpatrywać zarówno materialne jak i niematerialne skutki śmierci najbliższego członka rodziny, może być to problematyczne. Należy pamiętać, że zbyt wysokie określenie roszczenia może skutkować oddaleniem przez sąd powództwa w części, a tym samym poniesieniem pewnych konsekwencji finansowych przez powoda. Najlepiej więc zgłosić się do profesjonalnego pełnomocnika, który przeanalizuje wszelkie aspekty sprawy i na podstawie swojego doświadczenia wskaże jakiej kwoty można się domagać w danym przypadku.

;

Pliki cookie usprawniają działanie naszego serwisu. Korzystając z niego, zgadzasz się na użycie plików cookie.