Szkoda całkowita OC - co z wrakiem?

Brak jest definicji legalnej szkody całkowitej. Pojęcie to wykształciło się w branży ubezpieczeniowej. Zgodnie z art. 363 § 1 k.c. naprawienie szkody powinno nastąpić według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Wyjątkiem od tej reguły jest sytuacja, w której przywrócenie do stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty - wtedy roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 stycznia 2006 r. (sygn. akt III CZP 76/05) wskazał, iż „Przyjmuje się, że nieopłacalność naprawy, będąca przesłanką wystąpienia tzw. szkody całkowitej, ma miejsce wówczas, gdy jej koszt przekracza wartość pojazdu sprzed wypadku. Stan majątku poszkodowanego, niezakłócony zdarzeniem ubezpieczeniowym, wyznacza bowiem rozmiar należnego odszkodowania". Ponadto w dalszej części uzasadnienia Sąd Najwyższy jednoznacznie wskazał, iż w kwestii tzw. szkody całkowitej występuje jednolite stanowisko judykatury: „Za utrwalony należy zatem uznać pogląd, że koszt naprawy uszkodzonego w wypadku komunikacyjnym pojazdu, nieprzewyższający jego wartości sprzed wypadku, nie jest nadmierny w rozumieniu art. 363 § 1 k.c."

Zatem szkoda całkowita powstaje wówczas, gdy pojazd uległ zniszczeniu w takim stopniu, gdy koszty naprawy przekroczyłyby wartość pojazdu w dniu szkody. W takim przypadku odszkodowanie wypłacane w ramach ubezpieczenia OC poprzez pomniejszenie wartości pojazdu w stanie przed uszkodzeniem - o wartość pozostałości (wrak pojazdu).

Ubezpieczyciele często kwalifikują szkodę jako całkowitą nawet gdy koszty naprawy nie przekraczają wartości pojazdu według stanu sprzed wypadku. Praktyka działania niektórych ubezpieczycieli polega na tym, że ustalają maksymalne koszty naprawy pojazdu i jeżeli wynoszą one ok. 70 - 80% wartości pojazdu sprzed szkody, dokonują ustalenia jej rozmiaru analogiczną metodą jak w przypadku szkody całkowitej, tzn. poszkodowanemu wypłacana jest różnica pomiędzy wartością pojazdu w stanie sprzed szkody oraz wartością wraku (pozostałości) pojazdu. Zakłady ubezpieczeń w uzasadnieniu swoich stanowisk stwierdzają np. że ustalona wysokość kosztów naprawy pojazdu (które w żaden sposób nie przekraczają wartości pojazdu sprzed szkody) jest wyłącznie kwotą szacunkową, która podczas demontażu poszczególnych elementów i ujawnieniu dodatkowych uszkodzeń może wzrosnąć, podwyższając dodatkowe ustalone szacunkowe koszty naprawy bądź też lapidarnie wskazują, iż naprawa pojazdu jest ekonomicznie nieopłacalna.

Odmowa wypłaty pełnego kosztu naprawy w sytuacji, w której koszt ten nie przewyższa wartości pojazdu w stanie nieuszkodzonym jest sprzeczny z orzecznictwem Sądu Najwyższego oraz sądów powszechnych, który wskazuje, że za nadmierne należy uznawać tylko te koszty naprawy, które przekraczają 100% wartości pojazdu sprzed szkody.

Ubezpieczyciela często zaniżają wartości pojazdu w stanie nieuszkodzonym. Należy pamiętać, że ustalenia dokonane przez zakład ubezpieczeń w trakcie likwidacji szkody nie są ostateczne. Poszkodowani mogą przedstawić wycenę sporządzoną przez niezależnego rzeczoznawcę na dowód, że koszt naprawy nie przekracza wartości pojazdu. Koszty tej opinii pozostają w normalnym, adekwatnym związku przyczynowym ze szkodą i stosownie do treści art. 361 § 2 k.c. podlegają refundacji ze strony zakładu ubezpieczeń. Zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2004 r. (sygn. akt III CZP 24/04, OSNC 2005, nr 7 - 8, poz. 117), odszkodowanie przysługujące z umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów może -  stosownie do okoliczności sprawy - obejmować także koszty ekspertyzy wykonanej na zlecenie poszkodowanego.

Inną częstą praktyka jest zawyżanie wartości pozostałości – wraku pojazdu – poprzez stosowanie tzw. współczynnika eksperckiego w wartości 1.2 – 2.5, podczas gdy powinien on zazwyczaj wynosić 1.0 lub w przypadku rozległych uszkodzeń poniżej 1.0. Popularne są również ”ręczne” ingerencje w systemy kalkulacyjne, aby stosowały względniejsze dla zakładów ubezpieczeń metody liczenia wartości wraku.

Po zakończonym postępowaniu likwidacyjnym pozostałości pojazdu mechanicznego nadal pozostają własnością poszkodowanego. Poszkodowany może zatrzymać wrak i na przykład naprawić go – aczkolwiek jest to zazwyczaj ekonomicznie nieopłacalne. Może go również sprzedać samodzielnie i zażądać od ubezpieczyciela różnicy.

Poszkodowany może także zwrócić się do zakładu ubezpieczeń o współdziałanie w zakresie sprzedaży wraku. Ubezpieczyciele współpracują z różnymi internetowymi „giełdami” uszkodzonych pojazdów. W przypadku uzyskania oferty zakupu przewyższającej wyliczenie wartości wraku metodami analitycznymi ubezpieczyciele w ustalaniu rozmiaru szkody stosują jako wartość wraku najwyższą z uzyskanych ofert i informują poszkodowanych o możliwości zbycia wraku. Jeżeli poszkodowany nie jest zainteresowany naprawą pojazdu i chce sprzedać pozostałości to jest to jeden ze sposobów ich zagospodarowania.

Jednakże często zdarza się, że wskazywany oferent wycofuje się z oferty nabycia wraku – wówczas powinniśmy poinformować o tym ubezpieczyciela, a w przypadku braku reakcji poszkodowany może zbyć pojazd na własną rękę, za najlepszą z uzyskanych ofert. Oferty ubezpieczycieli na zakup wraków mają przeważnie określony czas obowiązywania – zawsze warto sprawdzić czy są aktualne – jeżeli nie są to możemy samodzielnie sprzedać wrak.

W praktyce, często pojawiają się problemy związane ze zbywaniem pozostałości pojazdu po cenie, która została zaproponowana przez ubezpieczyciela. Oczywiście zgodnie z art. 6 k.c. poszkodowany przedstawi dowody, iż nie doszło do zbycia pozostałości pojazdu po cenie zaoferowanej przez podmiot wskazany przez ubezpieczyciela.

Jeżeli ubezpieczyciel wskazał oferenta, oferta jest aktualna, zaś sam podtrzymuje chęć zakupu, a poszkodowany nie chce sprzedać wraku to takie sytuacje niestety najczęściej znajdują finał w sądzie.

Reasumując problematyka rozmiaru szkody całkowitej, należnego odszkodowania  i zagospodarowania wraku pojazdu jest różnorodna i zależy od wielu czynników – najlepiej w razie problemu skontaktować się ze specjalistami.

Pliki cookie usprawniają działanie naszego serwisu. Korzystając z niego, zgadzasz się na użycie plików cookie.