Baza wiedzy

Przedawnienie roszczeń odszkodowawczych

Prawniczka Joanna Majkowska | 26.11.2021

przedawnienie roszczeń odszkodowawczych

Konsekwencje wypadku nieraz są na tyle poważne, że w pierwszej kolejności postanawiasz skupić się na powrocie do zdrowia, a dopiero potem zgłaszasz szkodę ubezpieczycielowi. Przepisy nie wymagają, by zrobić to od razu. Tym bardziej, gdy nie masz czasu ani siły na wypełnianie jakichkolwiek formularzy czy wdawanie się w ewentualne spory z ubezpieczycielem. Pamiętaj jednak, by nie zwlekać też zbyt długo, bo wtedy możesz stracić szansę na otrzymanie jakichkolwiek pieniędzy. Wszystko ze względu na przedawnienie roszczeń odszkodowawczych.

Czym jest przedawnienie?

Chyba każdy słyszał kiedyś o przedawnieniu, jednak nie wszyscy wiedzą, co tak naprawdę to słowo oznacza. Najprościej rzecz ujmując, można powiedzieć, że jest to termin, przed upływem którego możesz zgłosić się do dłużnika i skutecznie żądać, by ten spłacił dług. W przypadku odszkodowania takim dłużnikiem jest ubezpieczyciel.

Przykładowo: dochodzi do danego zdarzenia, np. wypadku komunikacyjnego z winy innego kierowcy. Zgodnie z przepisami w tym momencie możesz domagać się naprawienia szkody z OC. Zgłaszasz się więc do ubezpieczyciela sprawcy. Ten, jako Twój dłużnik, powinien wypłacić Ci odszkodowanie, czyli mówiąc prawniczym językiem – zaspokoić Twoje roszczenie.

Jest jednak pewne „ale” – masz ograniczony czas działania, bo przepisy przewidują konkretny termin przedawnienia. Gdyby go nie było, dawałoby Ci to prawo upomnienia się o pieniądze np. po 10, 20 czy nawet 50 latach. Aby chronić interesy drugiej strony, wprowadzono więc przedawnienie. Tym samym, jeśli zgłosisz szkodę w przewidzianym terminie, otrzymasz pieniądze. Jeśli nie – możesz pozostać z niczym.

Nie jest jednaka tak, że po upływie danego terminu pieniądze po prostu przestają Ci się należeć. Wciąż masz do nich prawo, z tym, że druga strona może z kolei skutecznie uchylić się od zapłaty. Wystarczy, że podniesie zarzut przedawnienia, czyli powoła się na upływ wskazanego terminu.

Zdarza się też wprawdzie, że mimo wszystko dana osoba spłaca dług dobrowolnie, zamiast podnieść zarzut przedawnienia. Bywa też, że po prostu nie zdaje sobie sprawy, że mogłaby uchylić się od zapłaty. O ile jednak któryś z tych dwóch scenariuszy jest możliwy, gdy dłużnikiem jest np. członek Twojej rodziny, przyjaciel czy współpracownik, to możesz mieć pewność, że ubezpieczyciel dokładnie zna przepisy i na pewno chętnie powoła się na przedawnienie roszczeń odszkodowawczych.

Ile wynosi termin przedawnienia roszczeń odszkodowawczych?

Teraz czas przejść już do najważniejszej kwestii, czyli odpowiedzi na pytanie, ile masz czasu, by odzyskać należne Ci pieniądze. Tę kwestię reguluje art. 4421 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z przepisem:

Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.

W praktyce oznacza to, że co do zasady masz 3 lata na zgłoszenie swoich szkód. Termin ten liczy się wprawdzie nie zawsze od wystąpienia samej szkody, ale od momentu dowiedzenia się o jej istnieniu. W wielu sytuacjach, w których zgłaszasz się po pieniądze do ubezpieczyciela, trudno jednak nie mieć świadomości wystąpienia szkody, gdy tylko ta się pojawi – np. gdy inny kierowca zderzy się z Twoim samochodem. Bywają jednak i przypadki, gdy o szkodzie rzeczywiście dowiesz się później i wtedy dopiero od tego momentu będzie biec termin przedawnienia.

Co więcej, może się on wydłużyć aż do 20 lat od momentu wystąpienia szkody, ale tylko w przypadku jeśli powstała ona w wyniku zbrodni lub występku. Wtedy nie ma znaczenia, kiedy dowiesz się o szkodzie – termin liczy się zawsze od momentu jej wystąpienia.

Wyżej wymienione zasady wiążą się jednak tylko ze szkodą na mieniu. W przypadku tzw. szkód na osobie (czyli uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia) termin przedawnienia roszczeń odszkodowawczych wynosi  natomiast zawsze 3 lata od momentu dowiedzenia się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia. Nie ma tu więc 10-letniego ograniczenia, jak w przypadku szkód na mieniu.

Termin przedawnienia można przerwać

Dobra wiadomość jest taka, że czasem termin na skuteczne działanie może się „wydłużyć”. Dzieje się tak ze względu na możliwość przerwania biegu terminu przedawnienia. A da się to zrobić poprzez:

  • każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia – w praktyce najczęściej poprzez wniesienie pozwu,
  • uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje,
  • wszczęcie mediacji.

Po przerwaniu terminu przedawnienia biegnie on na nowo. Co więcej, jeśli np. wniesiesz pozew do sądu, to na czas trwania postępowania bieg terminu ulegnie zawieszeniu. Oznacza to, że 3 lata na odzyskanie pieniędzy będą się naliczać na nowo dopiero od momentu zakończenia postępowania, a nie już od dnia wniesienia pozwu.

W przypadku spraw o odszkodowanie od zakładu ubezpieczeń przewidziano też jeszcze jeden, prostszy sposób na przerwanie biegu przedawnienia. Zgodnie z art. 819 § 4 Kodeksu cywilnego:

Bieg przedawnienia roszczenia o świadczenie do ubezpieczyciela przerywa się także przez zgłoszenie ubezpieczycielowi tego roszczenia lub przez zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem. Bieg przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia, w którym zgłaszający roszczenie lub zdarzenie otrzymał na piśmie oświadczenie ubezpieczyciela o przyznaniu lub odmowie świadczenia.

Wystarczy więc, że w przewidzianym terminie zgłosisz ubezpieczycielowi szkodę. Jeśli nawet otrzymasz decyzję odmowną, będziesz mieć jeszcze co najmniej 3 lata na podjęcie dalszych kroków – np. wniesienie pozwu do sądu (co znów przerwie bieg przedawnienia).

Przedawnienie roszczeń odszkodowawczych – podsumowanie

  • przedawnienie roszczeń odszkodowawczych powoduje, że zakład ubezpieczeń może uniknąć wypłacenia Ci jakichkolwiek pieniędzy. Wystarczy, że podniesie zarzut przedawnienia, czyli wskaże, że upłynął termin przewidziany przez przepisy,
  • termin ten wynosi:
    • 3 lata od momentu dowiedzenia się o szkodzie, ale maksymalnie 10 od dnia jej wystąpienia (w przypadku szkód na mieniu)
    • 20 lat gdy taka szkoda wynikła z przestępstwa,
    • 3 lata od momentu dowiedzenia się o szkodzie – w przypadku szkód na osobie (nie ma 10-letniego ograniczenia),
  • bieg terminu przedawnienia możesz przerwać, co oznacza, że zacznie on biec od nowa,
  • w przypadku roszczeń kierowanych do zakładu ubezpieczeń najprostszym sposobem na przerwanie biegu przedawnienia będzie zawiadomienie ubezpieczyciela o szkodzie. W takiej sytuacji termin zacznie biec na nowo od momentu, gdy otrzymasz pisemną decyzję ubezpieczyciela.

Zobacz inne artykuły, które mogą Cię zainteresować:

termin likwidacji szkody w ubezpieczeniach obowiązkowych

Baza wiedzy

Termin likwidacji szkody w ubezpieczeniach obowiązkowych – ile czasu ma ubezpieczyciel?

W przypadku ubezpieczeń obowiązkowych ubezpieczyciel nie ma dużej swobody, jeśli chodzi o ustalanie zasad wypłaty odszkodowania. Przepisy narzucają mu m.in. termin, w którym musi wypłacić należne Ci pieniądze.

czas na wypłatę odszkodowania przez ubezpieczyciela

Baza wiedzy

Wypłata odszkodowania – ile czasu ma ubezpieczyciel?

Przepisy dokładnie regulują czas na wypłatę odszkodowania przez ubezpieczyciela. W przypadku OC co do zasady będzie to 30 dni. Inaczej natomiast sytuacja wygląda, jeśli likwidacji szkody dokonujesz ze swojej polisy AC.

czas likwidacji szkody

Baza wiedzy

Jaki czas ma ubezpieczyciel na likwidację szkody?

Ubezpieczyciel musi wypłacić odszkodowanie w określonym terminie. Jeśli jednak czas likwidacji szkody z nieuzasadnionych powodów się wydłuży, możesz domagać się nie tylko samego odszkodowania, ale także odsetek za opóźnienie.

Skontaktuj się
z nami i rozpocznijmy współpracę

Skontaktuj się