Wypadek sprzed lat, a odszkodowanie

Czyli ile wynosi termin przedawnienia roszczeń odszkodowawczych.

Niestety nie jest to pytanie tak proste jak mogłoby być gdyż, ostatnia nowelizacja z lipca 2018 r. wprowadziła pewne zmiany do sposobu liczenia terminu przedawnienia.

Jednak najpierw co to jest przedawnienie. Przedawnienie jest instytucją prawa cywilnego, która po upływie określonego czasu od dnia wymagalności zobowiązania przekształca je w zobowiązanie naturalne. Z języka prawnego na potoczny zobowiązanie naturalne to takie, które istnieje ale istnieje ograniczenie w możliwości jego dochodzenia. W razie wystąpienia do sądu z takim roszczeniem dłużnik/pozwany może podnieść zarzut przedawnienia co skutkuje oddaleniem powództwa.

Termin wymagalności jest to dzień od kiedy dłużnik był zobowiązany wykonać swoje zobowiązanie, na ogół dzień kiedy miał zapłacić na rzecz wierzyciela.

Więc roszczenie staje się przedawnione po upływie określonego terminu od dnia kiedy miało być spełnione. O ile nie został przerwany bieg terminu przedawnienia, lub bieg tego terminu nie został zawieszony lub mamy do czynienie z „wstrzymaniem zakończenia” terminu.

Przerwanie terminu przedawnienia powoduje, że termin ten liczymy od nowa od chwili zdarzenia przerywającego bieg art. 123 k.c. wskazuje podstawowe przypadki przerwania biegu przedawnienia i są to, powzięcie czynności zmierzającej do wyegzekwowania żądania przed właściwym organem, na ogół jest to wytoczenie powództwa, uznanie roszczenia przez dłużnika lub wszczęcie mediacji. Wyrok sądowy ma swój własny termin przedawnienia od dnia jego prawomocności, niezależnie od terminu przedawnienia samego roszczenia. Oczywiście nie są to jedyne możliwości, z perspektywy ubezpieczeniowej kluczowe znaczenie ma art. 819 par. 4, gdzie bieg przedawnienia przerywa zgłoszenie roszczenia i zaczyna biec ponownie od dnia gdy zgłaszający otrzymał na piśmie stanowisko ubezpieczyciela w zakresie tego roszczenia.

Zgodnie z art. 121 k.c. termin przedawnienia ulega zawieszeniu(znaczy nie biegnie) wobec roszczeń przysługujących dzieciom przeciw rodzicom aż do zakończenia władzy rodzicielskiej, osób podległych opiece wobec opiekunów przez okres trwania opieki, małżonkom przeciw sobie nawzajem przez czas trwania małżeństwa, oraz jeżeli dochodzenie roszczenia przed organem uprawnionym jest niemożliwe z powodu siły wyższej, np. sąd właściwy do rozpoznania roszczenia został zalany przez powódź.

Zaś art. 122 stanowi, że roszczenia przysługujące osobą które nie mają pełnej zdolności do czynności pranych nie może przedawnić się przed okresem 2 lat od ustanowienia dla niej opiekuna.

Skro wiemy co to jest przedawnienie, kiedy jest przerywane a kiedy jego termin nie biegnie to ile wynosi termin przedawnienia?

To zależy od konkretnego zobowiązania. Co do zasady 6 lat od dnia wymagalności. Przy czym wedle nowych przepisów termin ten upływa z dniem końca roku. Na przykład roszczenie staje się wymagalne dnia 2 stycznia 2019 roku, wierzytelność ta przedawni się z końcem 31 grudnia 2025 roku. Zakończenie terminu z końcem roku nie odnosi się do terminów krótszych niż 2 lata.

Wedle starych przepisów(sprzed lipca) termin przedawnienia wynosił 10 lat i kończył się w dniu tej samej daty, na przykład roszczenie z dnia 15 sierpnia 2012 roku przedawniałoby się z dniem 15 sierpnia 2022 roku.

Ustawodawca niestety zdecydował się zrezygnować z zasady nie działania prawa wstecz i obecnie roszczenia powstałe przed wejściem w życie nowelizacji przedawniają się wedle zasad nowych, z uwzględnieniem przepisów przejściowych.

Co do zasady stosujemy termin nowy 6 letni oraz wszelkie terminy liczymy na nowo od wejścia w życie ustawy ale jeżeli stosując starą ustawę przedawnienie nastąpiłoby wcześniej to stosujemy starą ustawę. Przykłady, zobowiązanie z dnia 12 lipca 2009 roku gdyby zastosować do niego nową ustawę z z przerwaniem biegu przedawnienia, przedawniłoby się z końcem 2024 roku jednak ponieważ wedle starej ustawy przedawni się 12 lipca 2019 r. to to będzie dzień przedawnienia, przykład przeciwny roszczenie z dnia 19 września 2017 r. zamiast przedawnić się z dniem 19 września 2027 r. przedawni się z końcem roku 2024(2018 plus 6).

Odchodząc od przepisów ogólnych i przechodząc do zagadnień związanych z roszczeniami odszkodowawczymi to ich termin przedawnienia będzie zależał od podstawy ich powstania wyliczanie wszelkich możliwych terminów jest całkowicie niemożliwe ze względu na ich mnogość, poniżej są wyszczególnione poszczególne terminy dobrane z uwagi na ich znaczenie w systemie roszczeń odszkodowawczych i ubezpieczeniowych.

Główną podstawą roszczenia odszkodowawczego jest odpowiedzialność deliktowa z art. 415 i następne k.c. Roszczenia te przedawniają się na zasadzie art. 4421 k.c., to jest z upływem trzech lat od dnia kiedy uprawniony dowiedział się o szkodzie i podmiocie zobowiązanym do jej naprawienia. Spójnik i wskazuje, że obie przesłanki muszą być spełnione, więc termin ten nie biegnie jeżeli wiemy, że ktoś nam wyrządził szkodę lecz nie wiemy kto, jednak niezależnie od tego termin ten nie może być dłuższy niż lat 10. To 10 lat jako lex specialis wobec ogólnych zasad terminów przedawnienia nie zostało skrócone do lat 6.

Jednakże jeżeli zdarzenie wywołujące szkodę ma swoją podstawę w zbrodni lub występku(jest przestępstwem) to termin ten wynosi 20 lat od dnia popełnienia przestępstwa.

Zobowiązanie związane z ubezpieczeniem przedawnia się z upływem lat trzech od wystąpienia zdarzenia ubezpieczeniowego, zaś jeżeli ubezpieczyciel odpowiada za inny podmiot(ubezpieczenie OC) to wedle terminu będącego podstawą odpowiedzialności.

Przy powyższych zwłaszcza w kontekście wypadków należy pamiętać o przerwaniu biegu przedawnienia przez zgłoszenie roszczenia.

Choć nie związane z odszkodowaniem to powiązane z tematyką odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń, ostatnio coraz szerzej dochodzonym roszczeniem jest zwrot tak zwanej „opłaty likwidacyjnej” przy polisolokatach(ubezpieczeniach na życie i dożycie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym), to roszczenie ma swoje źródło w przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu i przedawnia się na zasadach ogólnych, z terminem wymagalności zależnie od przyjętej koncepcji od dnia pobrania opłaty lub dnia wezwania do jej zwrotu.

Ta ogólna zasada będzie miała zastosowanie do większości możliwych sytuacji gdzie mamy do czynienia z odszkodowaniem na zasadzie odpowiedzialności deliktowej, odpowiedzialność kontraktowa to jest za niewykonanie bądź wadliwe wykonanie zobowiązania podlega przedawnieniu wedle reguł ogólnych.

Szczególną ostrożność należy zachować przy roszczeniach związanych z umową przewozu(np. lotniczego), w Polsce mamy najkrótszy termin przedawnienia tych roszczeń w całej Unii Europejskiej i wynosi on tylko jeden rok od daty kiedy przewóz miał być dokonany w tym zakresie będzie mieścić się roszczenie o odszkodowanie za zgubiony lub uszkodzony bagaż oraz opóźniony lub odwołany lot.

Roszczenia z zakresu prawa pracy mają własną regulację. Roszczenia z stosunku pracy przedawniają się z upływem lat trzech(np. odszkodowanie za niewłaściwe wypowiedzenie umowy). Roszczenie pracownika o odszkodowanie(np. Za wypadek w pracy) przedawniają się zgodnie z zasadami kodeksu cywilnego wskazanego powyżej. Zaś roszczenia odszkodowawcze pracodawcy przedawniają się z upływem roku, chyba że pracownik wyrządził szkodę celowo kiedy to termin będzie ustalany wedle norm kodeksu cywilnego.

Jak widać ustalenie terminu przedawnienia nie jest rzeczą prostą, zaś wytoczenie powództwa po jego upływie jest skazane na porażkę, dlatego zawsze trzeba sprawdzić czy przysługujące nam roszczenie nie jest już przedawnione. Z względu na mnogość różnych terminów i niejasność w przepisach przejściowych jak w przypadku każdego problemu pranego wskazanym jest zwrócenie się o pomoc do specjalisty.

;

Pliki cookie usprawniają działanie naszego serwisu. Korzystając z niego, zgadzasz się na użycie plików cookie.