- Czym jest choroba zawodowa i kiedy daje prawo do odszkodowania?
- Jakie schorzenia znajdują się w wykazie chorób zawodowych?
- Jak stwierdza się chorobę zawodową?
- Ile wynosi odszkodowanie za chorobę zawodową z ZUS?
- Jakie jeszcze świadczenia przysługują Ci z ZUS?
- Jak złożyć wniosek o odszkodowanie za chorobę zawodową?
- Kiedy odszkodowanie za chorobę zawodową należy Ci się od pracodawcy?
- Jakich świadczeń można dochodzić od pracodawcy?
Z tego wpisu dowiesz się:
Odszkodowanie za chorobę zawodową z ZUS jest jednorazowe, a jego wysokość zależy od procentu uszczerbku na zdrowiu. Od 1 kwietnia 2026 r. za każdy 1% stałego lub długotrwałego uszczerbku przysługuje 1781 zł. Prawo do świadczenia zależy m.in. od tego, czy Twoje schorzenie znajduje się w wykazie chorób zawodowych i czy zostało związane z narażeniem występującym w pracy. Czasami masz szansę zyskać znacznie więcej, o ile udowodnisz odpowiedzialność pracodawcy za chorobę zawodową.
Czym jest choroba zawodowa i kiedy daje prawo do odszkodowania?
Odszkodowanie za chorobę zawodową może przysługiwać Ci, jeśli Twoje schorzenie znajduje się w wykazie chorób zawodowych i zostało spowodowane narażeniem związanym z wykonywaną pracą.
Definicja choroby zawodowej – art. 235¹ Kodeksu pracy
Zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy chorobą zawodową może być tylko takie schorzenie, które:
- Znajduje się w wykazie chorób zawodowych (załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów).
- Bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, które występują w środowisku pracy albo w związku ze sposobem jej wykonywania (tzw. „narażenie zawodowe”).
Dwa warunki uznania choroby zawodowej – wykaz i narażenie zawodowe
To że masz np. pylicę płuc (jedną z chorób wymienionych w rozporządzeniu) nie przesądza automatycznie, że jest to choroba zawodowa. Jak wiesz już z poprzednich akapitów, trzeba jeszcze spełnić drugi warunek – ustalić, że bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem taka choroba została wywołana przez czynniki szkodliwe występujące w środowisku pracy albo przez sam sposób jej wykonywania. Całość tych okoliczności określa się jako „narażenie zawodowe”.
To, czy masz chorobę zawodową, oceni Inspektor Sanitarny. Zgłoszenia w celu rozpoznania musisz dokonać niezwłocznie po rozpoznaniu choroby lub pojawieniu się podejrzenia o niej, przy czym może to nastąpić nawet po zakończeniu pracy. Narażenie zawodowe może mieć różnorodny charakter. Do najczęściej spotykanych należą:
- Czynniki chemiczne pyły, gazy, opary, pary substancji toksycznych (np. ołów, arsen, benzen).
- Czynniki fizyczne hałas, wibracje, promieniowanie, ekstremalne temperatury.
- Czynniki biologiczne bakterie, wirusy, grzyby, pasożyty (szczególnie istotne m.in. w służbie zdrowia).
- Czynniki o działaniu uczulającym alergeny obecne w surowcach, narzędziach lub gotowych wyrobach.
- Sposób wykonywania pracy wymuszona pozycja ciała, monotonne ruchy powtarzalne, nadmierny wysiłek głosowy.
Jakie schorzenia znajdują się w wykazie chorób zawodowych?
Za choroby zawodowe są uznawane wyłącznie schorzenia znajdujące się we wspomnianym wykazie chorób zawodowych będących załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów. Znajdują się tam m.in. azbestoza, pylica krzemowa czy pylica spawaczy, gorączka metaliczna, astma oskrzelowa, byssinoza oraz międzybłoniak opłucnej.
Cały wykaz chorób przedstawiamy poniżej.
| Choroba zawodowa | Okres, w którym rozpoznanie choroby jest możliwe po zakończeniu narażenia |
|---|---|
| Zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne | Ostre zatrucia – 3 dni; przewlekłe – w zależności od rodzaju substancji |
| Gorączka metaliczna | 3 dni |
| Pylice płuc | Nie można określić |
| Choroby opłucnej lub osierdzia wywołane pyłem azbestu: rozległe zgrubienia opłucnej, rozległe blaszki opłucnej lub osierdzia, wysięk opłucnowy | Dla dwóch pierwszych – nie można określić; dla wysięku opłucnowego – 3 lata |
| Przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z FEV1 poniżej 60% wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące przy określonych przekroczeniach NDS | 1 rok |
| Astma oskrzelowa | 1 rok |
| Zewnątrzpochodne alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych: postać ostra i podostra; postać przewlekła | Ostra i podostra – 1 rok; przewlekła – 3 lata |
| Ostre uogólnione reakcje alergiczne | 1 dzień |
| Byssinoza | 7 dni |
| Beryloza | Nie można określić |
| Choroby płuc wywołane pyłem metali twardych | Nie można określić |
| Alergiczny nieżyt nosa | 1 rok |
| Zapalenie obrzękowe krtani o podłożu alergicznym | 1 rok |
| Przedziurawienie przegrody nosa wywołane substancjami o działaniu żrącym lub drażniącym | 2 lata |
| Przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat | 2 lata |
| Choroby wywołane działaniem promieniowania jonizującego | W zależności od konkretnej choroby |
| Nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi | Indywidualnie, zależnie od okresu latencji nowotworu |
| Choroby skóry: | W zależności od konkretnej choroby |
| Przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy: | 1 rok |
| Przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy | 1 rok |
| Obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu | 2 lata |
| Zespół wibracyjny | 1 rok lub 3 lata, w zależności od postaci |
| Choroby wywołane pracą w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego | Odpowiednio 5 lat lub 3 dni w zależności od choroby |
| Choroby wywołane działaniem wysokich albo niskich temperatur otoczenia | 1 rok |
| Choroby układu wzrokowego wywołane czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi | W zależności od konkretnej choroby |
| Choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa | Nie można określić |
Czy depresja i wypalenie zawodowe to choroba zawodowa?
Depresja i wypalenie zawodowe nie znajdują się w wykazie chorób zawodowych, dlatego nie mogą zostać uznane za chorobę zawodową w rozumieniu przepisów. Wymienienie danej choroby w wykazie jest warunkiem koniecznym, by możliwe było wystąpienie o odszkodowanie za chorobę zawodową.
Ocena narażenia zawodowego jest przeprowadzana w ramach postępowania prowadzonego przez właściwego inspektora sanitarnego. Uwzględnia się m.in. dokumentację przebiegu zatrudnienia oraz wyniki pomiarów stężeń i natężeń czynników szkodliwych na stanowisku pracy.
Jak stwierdza się chorobę zawodową?
Procedura zgłoszenia choroby zawodowej
Stwierdzenie choroby zawodowej nie następuje automatycznie – konieczne jest przejście przez konkretną procedurę. Punktem wyjścia jest zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej. Może tego dokonać pracodawca, lekarz, a także pracownik lub były pracownik.
Jeśli nadal jesteś osobą zatrudnioną, podejrzenie zgłaszasz wyłącznie za pośrednictwem lekarza sprawującego nad Tobą profilaktyczną opiekę zdrowotną, czyli lekarza medycyny pracy. Jeśli już nie pracujesz, możesz samodzielnie zgłosić podejrzenie choroby zawodowej do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz okręgowego inspektora pracy. Pracodawca i lekarz mają przy tym ustawowy obowiązek zgłoszenia każdego przypadku podejrzenia choroby zawodowej.
Rola lekarza i inspekcji sanitarnej
Po otrzymaniu zgłoszenia Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny uruchamia postępowanie. Kieruje Cię wówczas na badania do jednostki orzeczniczej I stopnia. Są to m.in. poradnie i oddziały chorób zawodowych Wojewódzkich Ośrodków Medycyny Pracy (WOMP) oraz kliniki chorób zawodowych uczelni medycznych. Na podstawie dokumentacji medycznej, oceny przebiegu zatrudnienia i specjalistycznych badań lekarz tej jednostki wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania.
Jeśli nie zgadzasz się z wydanym orzeczeniem, masz 14 dni na złożenie wniosku o ponowne badanie przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Orzeczenie wydane przez jednostkę II stopnia jest już natomiast ostateczne. Równolegle z postępowaniem lekarskim Inspektor Sanitarny przeprowadza ocenę narażenia zawodowego w miejscu Twojej pracy – to ten element postępowania weryfikuje, czy warunki pracy mogły wywołać konkretne schorzenie.
Decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej
Właściwy Państwowy Inspektor Sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia. Podstawą tej decyzji jest zebrany materiał dowodowy, a w szczególności orzeczenie lekarskie i ocena narażenia zawodowego. To właśnie wydanie takiej decyzji otwiera Ci drogę do ubiegania się o świadczenia, do których będziesz mieć prawo z uwagi na chorobę zawodową.
Choroba zawodowa a wypadek przy pracy – czym się różnią?
Choroba zawodowa zwykle rozwija się przez dłuższy czas w związku z warunkami, w jakich pracujesz. Wypadek przy pracy to natomiast nagłe zdarzenie, np. upadek, uraz czy kontakt z niebezpieczną substancją. W obu przypadkach możesz dostać świadczenia z ZUS, ale procedura ich uzyskania wygląda inaczej.
Ile wynosi odszkodowanie za chorobę zawodową z ZUS?
Jeśli stwierdzono u Ciebie chorobę zawodową, masz dwie możliwości. Podstawowa z nich to ubieganie się o jednorazowe odszkodowanie z tytułu stwierdzenia choroby zawodowej, które możesz otrzymać z ZUS-u.
Ile wynosi odszkodowanie za 1% uszczerbku na zdrowiu?
Jednorazowe odszkodowanie z ZUS-u przysługuje Ci na tych samych zasadach co w przypadku stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu w wyniku wypadku przy pracy. Oznacza to, że również z tytułu choroby zawodowej otrzymasz jednorazowo kwotę, której wysokość ściśle regulują przepisy.
| Należne świadczenie z ZUS | Kwota brutto |
|---|---|
| 1% stałego lub długotrwałego uszczerbku | 1 781 zł |
| Całkowita niezdolność do pracy + niezdolność do samodzielnej egzystencji | 31 162 zł |
| Kwota dla małżonka lub dziecka zmarłego pracownika | 160 264 zł |
| Kwota dla pozostałych członków rodziny w razie śmierci pracownika | 80 132 zł |
| Zwiększenie dla drugiego i kolejnego uprawnionego | 31 162 zł |
Ile wynosi odszkodowanie dla rodziny po śmierci ubezpieczonego?
Jeśli choroba zawodowa doprowadziła do śmierci ubezpieczonego, uprawnieni członkowie rodziny mogą otrzymać jednorazowe odszkodowanie z ZUS. Dla małżonka lub dziecka wynosi ono 160 264 zł, natomiast dla pozostałych członków rodziny, m.in. rodziców lub rodzeństwa, 80 132 zł. Jeżeli do świadczenia uprawnionych jest więcej osób, kwota może zostać zwiększona o 31 162 zł na drugiego i każdego kolejnego uprawnionego. Szczegółowe kwoty i zasady podziału świadczenia znajdziesz w tabeli powyżej.
Jakie jeszcze świadczenia przysługują Ci z ZUS?
Poza jednorazowym odszkodowaniem za uszczerbek na zdrowiu choroba zawodowa może dawać Ci prawo do innych świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego. W zależności od Twojego stanu zdrowia i tego, jak choroba wpływa na możliwość wykonywania pracy, możesz mieć prawo do zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego albo renty.
Zasiłek chorobowy w wysokości 100% podstawy
Od pierwszego dnia niezdolności do pracy możesz pobierać zasiłek chorobowy. Wynosi on 100% podstawy wymiaru. Możesz go jednak pobierać przez maksymalnie 182 dni.
Świadczenie rehabilitacyjne
Gdy wyczerpiesz prawo do zasiłku chorobowego, (czyli od 183. dnia niezdolności do pracy), możesz pobierać świadczenie rehabilitacyjne. Jego wysokość również wynosi 100% podstawy wymiaru i możesz pobierać je maksymalnie 12 miesięcy.
Renta z tytułu niezdolności do pracy i renta szkoleniowa
Jeśli choroba zawodowa sprawiła, że nie jesteś w stanie wykonywać dotychczasowej pracy, możesz ubiegać się o rentę z ubezpieczenia wypadkowego. Może mieć ona charakter stały (jeśli niezdolność do pracy jest trwała) lub okresowy (jeśli istnieją rokowania na powrót do pracy).
Renta ta nie może być niższa niż 120% kwoty najniższej renty odpowiedniego rodzaju. Od 1 marca 2026 r. najniższa renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową wynosi 2 374,19 zł brutto, a przy częściowej niezdolności do pracy – 1 780,64 zł brutto. Jeżeli nie możesz wykonywać dotychczasowego zawodu, ale możesz przekwalifikować się do innej pracy, w określonych przypadkach możesz również otrzymać rentę szkoleniową.
Jak złożyć wniosek o odszkodowanie za chorobę zawodową?
Samo stwierdzenie choroby zawodowej nie oznacza jeszcze, że ZUS automatycznie wypłaci Ci jednorazowe odszkodowanie. Musisz złożyć wniosek i dołączyć dokumenty potwierdzające chorobę oraz jej wpływ na Twój stan zdrowia. Wniosek o jednorazowe odszkodowanie składasz po zakończeniu leczenia i rehabilitacji, kiedy możliwe jest już ustalenie stopnia uszczerbku na zdrowiu.
Jakie dokumenty musisz skompletować?
Do wniosku o jednorazowe odszkodowanie z tytułu choroby zawodowej potrzebujesz przede wszystkim decyzji Państwowego Inspektora Sanitarnego o stwierdzeniu choroby zawodowej oraz zaświadczenia o stanie zdrowia OL-9 wystawionego przez lekarza prowadzącego.
Terminy – ile czeka się na decyzję i wypłatę?
ZUS powinien wydać decyzję w sprawie jednorazowego odszkodowania w ciągu 14 dni od otrzymania prawomocnego orzeczenia albo od wyjaśnienia ostatniej okoliczności potrzebnej do wydania decyzji. Wypłata powinna nastąpić w ciągu 30 dni od wydania decyzji o przyznaniu odszkodowania z ZUS.
Odwołanie od decyzji ZUS do sądu pracy
Jeżeli nie zgadzasz się z decyzją ZUS, np. z odmową przyznania odszkodowania albo ustalonym stopniem uszczerbku na zdrowiu, możesz się od niej odwołać. Masz na to miesiąc od dnia doręczenia decyzji. Odwołanie składasz za pośrednictwem jednostki ZUS, która wydała decyzję, a rozpatruje je sąd okręgowy – sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. Postępowanie odwoławcze jest wolne od opłat.
Kiedy odszkodowanie za chorobę zawodową należy Ci się od pracodawcy?
Odszkodowanie z ZUS nie zawsze pokrywa wszystkie koszty i straty związane z chorobą zawodową. Jeśli choroba powstała w związku z warunkami pracy, a pracodawca ponosi za nie odpowiedzialność, możesz dochodzić od niego dodatkowych roszczeń. Nie dzieje się to jednak automatycznie – trzeba wykazać podstawę odpowiedzialności pracodawcy oraz związek między warunkami pracy a chorobą.
Odpowiedzialność na zasadzie winy i na zasadzie ryzyka
Odpowiedzialność pracodawcy za chorobę zawodową może opierać się na jego winie albo, w określonych przypadkach, na zasadzie ryzyka. To, która z tych zasad ma zastosowanie, zależy m.in. od rodzaju zakładu pracy i okoliczności, w jakich doszło do powstania choroby.
Jak udowodnić związek choroby z warunkami pracy?
Wykazanie, że choroba zawodowa pozostaje w związku z warunkami pracy, to jeden z najtrudniejszych elementów dochodzenia roszczeń od pracodawcy. To Ty musisz przedstawić właściwe dowody. Tym najważniejszym będzie decyzja administracyjna Inspektora Sanitarnego stwierdzająca chorobę zawodową. Oprócz tego znaczenie mogą mieć takie dowody jak:
- Dokumentacja medyczna,
- Dokumentacja przebiegu zatrudnienia,
- Wyniki pomiarów czynników szkodliwych prowadzonych przez pracodawcę na stanowiskach Twojej pracy,
- Protokoły kontroli Państwowej Inspekcji Pracy lub Inspekcji Sanitarnej,
- Zeznania świadków ,
- Opinia biegłego sądowego z zakresu medycyny pracy, który oceni zależność między chorobą a narażeniem zawodowym.
Odpowiedzialność na zasadzie winy
Jeśli pracodawca odpowiada za chorobę zawodową na zasadzie winy, konieczne będzie wykazanie istnienia 3 elementów:
- Winy pracodawcy za zaistniałą chorobę zawodową,
- Szkód po Twojej stronie,
- Związku przyczynowego między winą pracodawcy a Twoją szkodą.
Musisz więc wykazać, że zachowanie pracodawcy doprowadziło do choroby zawodowej. Ważne będzie także zadbanie o wymienienie wszystkiego, czego się domagasz i ustalenia konkretnych kwot. Oczywiście musisz poprzeć swoje żądania dowodami – np. rachunkami za leczenie.
Naruszenie przepisów BHP jako podstawa roszczenia
Naruszenie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy przez pracodawcę to jedna z najczęstszych podstaw odpowiedzialności na zasadzie winy. Kodeks pracy w art. 207 § 1 Kodeksu pracy wprost wskazuje, że pracodawca ponosi pełną odpowiedzialność za stan BHP w zakładzie i nie może jej przenieść na pracowników ani na zewnętrznych specjalistów ds. BHP. Do podstawowych obowiązków pracodawcy należy m.in. organizowanie pracy w sposób eliminujący zagrożenia zdrowotne, zapewnienie odpowiednich środków ochrony indywidualnej, prowadzenie szkoleń BHP oraz dbanie o sprawność maszyn i urządzeń.
Przykładowo, jeśli pracodawca nie wyposażył Cię w odpowiednią odzież ochronną, to dopuścił się zaniedbań w zakresie BHP w pracy (ponosi winę). Załóżmy, że teraz cierpisz np. na pylicę. Twoje szkody to w tym przypadku m.in. kosztowne leczenie, brak możliwości wykonywania dotychczasowej pracy (utracony dochód) i zmniejszenie perspektyw na przyszłość.
Z perspektywy Twojej sprawy odszkodowawczej najistotniejsze jest to, że protokoły kontroli PIP, nakazy inspektorów pracy czy wcześniejsze kary nakładane na pracodawcę za nieprawidłowości BHP mogą stanowić ważny dowód wykazujący jego winę. Warto więc zebrać taką dokumentację jeszcze przed wytoczeniem powództwa.
Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka
Jeśli pracodawca odpowiada na zasadzie ryzyka, to znajdujesz się w lepszej sytuacji. Nie ma bowiem znaczenia, czy w ogóle jest on winny wystąpienia choroby zawodowej. Jak sama nazwa wskazuje, w związku z prowadzeniem takiego zakładu pracy ponosi ryzyko odpowiadania także za sytuacje, do których nie doprowadził swoim działaniem czy powstrzymaniem się od konkretnej czynności.
W tym przypadku odszkodowanie od pracodawcy za chorobę zawodową otrzymasz, jeśli udowodnisz, że:
- Ponosi odpowiedzialność na zasadzie ryzyka – czyli, że prowadzi przedsiębiorstwo wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody,
- Po Twojej stronie powstała szkoda konkretnej wysokości.
Jak widzisz, w tym przypadku znacznie prościej będzie Ci uzyskać pieniądze. Pracodawca nie musiał nawet dopuścić się jakichkolwiek zaniedbań, żeby pojawiła się konieczność wypłaty odszkodowania.
Jakich świadczeń można dochodzić od pracodawcy?
Jeśli świadczenia z ZUS nie pokrywają w pełni poniesionych przez Ciebie szkód, możesz dochodzić roszczeń uzupełniających od pracodawcy na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. Co ważne – roszczenia te mają charakter uzupełniający. Oznacza to, że najpierw musisz wyczerpać ścieżkę przed ZUS-em i dopiero na tej podstawie ocenić, jaka część Twoich strat nie została pokryta przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Prawo przewiduje w tym zakresie trzy rodzaje świadczeń: odszkodowanie za szkodę majątkową, zadośćuczynienie za krzywdy niemajątkowe oraz rentę uzupełniającą.
Odszkodowanie za straty majątkowe – art. 444 § 1 KC
Od pracodawcy możesz ubiegać się przede wszystkim o odszkodowanie. Obejmuje ono wszystkie wydatki i straty finansowe, które bezpośrednio wynikają z choroby zawodowej i nie zostały pokryte przez ZUS. W praktyce może to być bardzo szeroki katalog kosztów, m.in.:
- koszty leczenia – wizyty lekarskie, leki, zabiegi, operacje,
- wydatki na rehabilitację i dojazdy na nią,
- koszty zakupu sprzętu ortopedycznego lub specjalistycznych pomocy,
- utracone zarobki – za okres, gdy byłeś niezdolny do pracy i nie otrzymywałeś pełnego wynagrodzenia,
- koszty przekwalifikowania zawodowego, jeśli choroba uniemożliwia Ci wykonywanie dotychczasowego zawodu,
- ewentualne koszty dostosowania miejsca zamieszkania do nowej sytuacji zdrowotnej.
Żeby ustalić wysokość odszkodowania, musisz wyliczyć koszty i straty związane z chorobą zawodową, a następnie porównać tę kwotę z kwotą już wypłaconą przez ZUS. Różnica między tymi dwiema wartościami będzie kwotą odszkodowania, do której masz prawo.
Zadośćuczynienie za krzywdę – art. 445 KC
Odpowiedzialność pracodawcy za chorobę zawodową nie będzie jednak ograniczać się tylko do szkód majątkowych (wypłaty odszkodowania). Oprócz tego możesz domagać się dodatkowej rekompensaty, jaką jest zadośćuczynienie za doznane krzywdy.
Tutaj sprawa jest już nieco bardziej skomplikowana, bo nie jesteś przecież w stanie pokazać twardych dowodów na istnienie i rozległość tych krzywd. W przypadku załamania nerwowego spowodowanego brakiem zdolności do dalszej pracy możesz wprawdzie np. dostarczyć zaświadczenie od psychiatry. Na tej podstawie nie będzie jednak można ocenić, jak duże były Twoje krzywdy.
Istnieje wiele czynników, od których zależy wysokość zadośćuczynienia. Będzie to m.in. Twój wiek, perspektywy na przyszłość, długość trwania krzywd i to, jak mocno je odczujesz. Jak widzisz, są to więc bardzo niejasne kryteria. Tak naprawdę w tym zakresie wiele będzie zależeć od siły Twojej argumentacji.
Renta uzupełniająca – art. 444 § 2 KC
Sytuacja z rentą uzupełniającą wygląda podobnie jak z odszkodowaniem od pracodawcy. Wysokość renty odpowiada więc różnicy między zarobkami, które uzyskiwałby pracownik, gdyby choroba nie wystąpiła a kwotą, którą faktycznie jest w stanie zarobić po jej stwierdzeniu. Dodatkowo trzeba uwzględnić wypłacaną już rentę z ZUS-u. Dopiero różnica między należną rentą a tą wypłacaną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, będzie odpowiadać rencie uzupełniającej, o jaką możesz wystąpić do pracodawcy.
FAQ – odszkodowanie za chorobę zawodową
Czy każda choroba zawodowa daje prawo do odszkodowania?
Nie. Żeby przysługiwały Ci świadczenia z ZUS-u i ewentualnie także od pracodawcy, choroba musi nie tylko figurować w wykazie. Trzeba spełnić jeszcze jeden warunek – ustalić bezsprzecznie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że taka choroba została wywołana przez czynniki w miejscu pracy.
Dopiero wtedy możesz wystąpić do ZUS-u o jednorazowe odszkodowanie. Masz do niego prawo, gdy choroba zawodowa spowodowała u Ciebie stały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu.
Inaczej sprawa wygląda z roszczeniami uzupełniającymi wobec pracodawcy. Żeby je skutecznie dochodzić, musisz wykazać jego odpowiedzialność – na zasadzie winy lub ryzyka – w zależności od zakładu pracy. Wtedy Twoje odszkodowanie powinno stanowić różnicę między wysokością strat poniesionych w związku z chorobą zawodową a kwotą już wypłaconą przez ZUS.
Ile wynosi odszkodowanie za chorobę zawodową?
Wysokość świadczenia zależy od tego, z jakiego tytułu się o nie ubiegasz. Jednorazowe odszkodowanie z ZUS jest uregulowane w przepisach. Od 1 kwietnia 2026 r. wynosi 1781 zł za każdy 1% uszczerbku na zdrowiu.
Zupełnie inaczej wygląda odszkodowanie uzupełniające od pracodawcy. Jego wysokość zależy od rzeczywiście poniesionych przez Ciebie szkód: kosztów leczenia, utraconego zarobku, wydatków na rehabilitację czy przekwalifikowanie zawodowe. Do tego dochodzi zadośćuczynienie za krzywdy, którego wysokość sąd ustala indywidualnie. Łączna kwota obu tych świadczeń może być wielokrotnie wyższa niż wypłata z ZUS-u.
Czy można dochodzić roszczeń po zakończeniu pracy?
Tak. Choroba zawodowa może zostać rozpoznana nawet wiele lat po zakończeniu zatrudnienia w narażających warunkach. Dzieje się tak m.in. w przypadku choroby wywołanej przez azbest. Zwykle ujawnia się dopiero po kilkudziesięciu latach.
Rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych określa dla każdej choroby tzw. okres latencji, czyli czas, w którym objawy chorobowe mogą jeszcze uzasadniać jej rozpoznanie jako zawodowej.
Czy odszkodowanie za chorobę zawodową jest opodatkowane?
Jednorazowe odszkodowanie z ZUS z tytułu choroby zawodowej jest zwolnione z podatku dochodowego.
Czy odszkodowanie za chorobę zawodową przysługuje na umowie zlecenia?
Tak, umowa zlecenia nie wyklucza prawa do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego, ale znaczenie ma to, czy zleceniobiorca podlegał temu ubezpieczeniu. Jeśli choroba zawodowa została stwierdzona, a osoba była objęta ubezpieczeniem wypadkowym, może ubiegać się o świadczenia na zasadach określonych w przepisach, w tym o jednorazowe odszkodowanie za stały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu.
