Baza wiedzy

Ile wynosi okres przedawnienia spraw odszkodowawczych?

Prawniczka Joanna Majkowska | 30.11.2021

okres przedawnienia roszczeń odszkodowawczych

Przepisy przewidują konkretny okres przedawnienia spraw odszkodowawczych. Jeśli nie zaczniesz działać w ustalonym terminie, ryzykujesz, że nie otrzymasz żadnych pieniędzy. Ile w takim razie masz czasu, by dochodzić wypłaty odszkodowania?

Na czym polega przedawnienie roszczeń odszkodowawczych?

Przedawnienie roszczeń odszkodowawczych to, najprościej rzecz ujmując, sytuacja, w której nie możesz już skutecznie dochodzić zapłaty należnych Ci pieniędzy.

W praktyce wygląda to tak: jesteś osobą poszkodowaną, więc masz prawo domagać się naprawy poniesionych przez Ciebie szkód (odszkodowania). Musisz to jednak zrobić w określonym czasie. Jeśli w przewidzianym terminie zgłosisz się do ubezpieczyciela, ten ma obowiązek wypłacić Ci pieniądze.

Odłóżmy na bok na chwilę tak często powtarzające się scenariusze, kiedy odszkodowanie zaproponowane przez ubezpieczyciela jest zaniżone (a więc nie wywiązuje się on z obowiązku pełnego naprawienia szkód) albo bezpodstawnie odmawia Ci wypłaty jakichkolwiek pieniędzy. Nie zmienia to faktu, że jeśli np. sprawa później trafi do sądu i zdołasz wykazać, że przysługuje Ci się kwota konkretnej wysokości, to ją otrzymasz. W dużym uproszczeniu można więc powiedzieć, że póki sprawa się nie przedawni, dostaniesz pieniądze, które Ci się należą.

Inaczej wygląda to już natomiast, gdy zaczniesz działać dopiero po czasie przewidzianym przez przepisy. W takiej sytuacji wprawdzie wciąż jesteś osobą poszkodowaną i teoretycznie pieniądze Ci się należą.

Trudno jednak oczekiwać od ubezpieczyciela, że będzie w nieskończoność czekał, czy przypadkiem nie zgłosisz się po odszkodowanie. Właśnie dlatego wprowadzono termin przedawnienia. Po jego upływie można zwolnić się z obowiązku zapłaty.

Wytoczenie powództwa po przekroczeniu terminu przedawnienia roszczeń – jakie są konsekwencje?

Zauważ, że gdy upływa termin przedawnienia spraw odszkodowawczych druga strona może uniknąć zapłaty odszkodowania, a nie jest zwolniona z tego obowiązku automatycznie. Oznacza to, że gdy po swoje pieniądze zgłosisz się po upływie określonego czasu, możliwe są aż 3 różne scenariusze.

  1. Ubezpieczyciel podniesie zarzut przedawnienia (powie, że termin upłynął) i w ten sposób zwolni się od obowiązku zapłaty. Wciąż będziesz osobą poszkodowaną, ale druga strona nie musi płacić Ci jakichkolwiek pieniędzy.
  2. Choć ubezpieczyciel wie, że okres przedawnienia roszczeń odszkodowawczych upłynął, wypłaci odszkodowanie dobrowolnie.
  3. Ubezpieczyciel nie zauważy, że termin przedawnienia upłynął. Nie podniesie więc zarzutu przedawnienia i będzie myślał, że jego obowiązkiem wciąż jest wypłacenie konkretnej kwoty. Co więcej, jeśli np. taka sprawa trafi do sądu, ten nie uświadomi ubezpieczyciela, że jest inaczej. Sprawa zakończy się więc na Twoją korzyść.

Oczywiście te 3 scenariusze możliwe są w teorii, ale praktycznie zawsze spotkasz się ze scenariuszem nr 1. Trudno łudzić się, że ubezpieczyciel zapłaci Ci odszkodowanie dobrowolnie.

Tak samo jak mało prawdopodobnym jest, by cały sztab zatrudnionych przez niego pracowników nie zauważył upływu terminu. W uproszczeni można więc powiedzieć, że  praktycznie zawsze, gdy zgłosisz się po pieniądze po przewidzianym czasie, nie otrzymasz ani złotówki.

To jednak nie wszystkie konsekwencje upływu terminu. Jeśli skierujesz sprawę na drogę sądową, kiedy okres przedawnienia spraw odszkodowawczych upłynął, sąd oddali Twoje powództwo (oczywiście przy założeniu, że ubezpieczyciel podniesie zarzut przedawnienia). To będzie oznaczać nie tylko, że nie dostaniesz żadnych pieniędzy, ale jeszcze, że poniesiesz wszystkie koszty sądowe.

Wniosek jest prosty: skutki przedawnienia roszczeń możesz naprawdę dotkliwie odczuć. Właśnie dlatego dopilnowanie terminu powinno być dla Ciebie tak istotne.

Kiedy przedawnia się odszkodowanie?

To, ile czasu masz na skuteczne działanie, zależy od rodzaju odszkodowania. Co od zasady będziesz mieć na to 3 lata.

Nieco inaczej sprawa wygląda w przypadku roszczeń z ubezpieczenia OC. Tutaj zasady są bardziej skomplikowane i przewidują takie terminy jak:

  • 3 lata od momentu, w którym dowiesz się o szkodzie, ale nie później niż 10 lat od jej wystąpienia,
  • 3 lata od chwili dowiedzenia się o szkodzie, bez 10-letniego ograniczenia – jeśli szkody dotyczą uszczerbku na zdrowiu,
  • 20 lat od momentu powstania szkody – jeśli jest ona wynikiem przestępstwa,
  • co najmniej 2 lata od momentu uzyskania pełnoletności – jeśli w momencie powstania szkody nie masz ukończonych 18 lat.

Przedawnienie roszczeń odszkodowawczych względem osób bez pełnej zdolności do czynności prawnych

Jeszcze nieco inne zasady znajdą zastosowanie, jeśli poszkodowanym jest osoba bez pełnej zdolności do czynności prawnych (częściowo lub całkowicie ubezwłasnowolniona).

W takiej sytuacji okres przedawnienia spraw odszkodowawczych nie może się skończyć przed upływem 2 lat od chwili, w której zostanie ustanowiony przedstawiciel ustawowy albo ustaną przyczyny jego ustanowienia.

Gdyby termin przedawnienia roszczeń był przy tym krótszy niż 2 lata, liczy się go od chwili ustanowienia przedstawiciela lub od dnia, w którym ustała przyczyna jego ustanowienia.

Okres przedawnienia spraw odszkodowawczych za szkody lotnicze

Obecnie coraz chętniej i częściej podróżujemy samolotami i nic w tym dziwnego, bo jest to najszybszy sposób, by dotrzeć nawet do bardzo oddalonych miejsc. Jednocześnie sprawia to jednak, że naprawdę wielu poszkodowanych ubiega się o odszkodowania od linii lotniczych. Chodzi tu zarówno o odwołanie czy opóźnienie lotu, jak i odszkodowanie za odmowę wejścia na pokład albo związane ze zgubieniem lub zniszczeniem bagażu.

Tutaj termin jest naprawdę krótki. Wynosi tylko 1 rok od momentu, w którym dany lot odbył się lub miał się odbyć.

Przedawnienie roszczeń odszkodowawczych w sprawach związanych z wypadkiem przy pracy

Odrębne przepisy obowiązują także w stosunku do wypadków przy pracy. Wprawdzie w pierwszej kolejności swoje roszczenia będziesz kierować do ZUS-u.

Często okazuje się jednak, że wypłacone pieniądze są niewystarczające. Jeśli w takiej sytuacji pracodawca ponosi odpowiedzialność za wypadek przy pracy, możesz otrzymać od niego dodatkowe (uzupełniające) odszkodowanie. Tu znów masz jednak ograniczony czas na działanie, który wynosi 3 lata.

Kiedy bieg terminu przedawnienia ulega przerwaniu?

Niektóre z wyżej opisanych terminów są stosunkowo krótkie. Czasami nie jesteś więc w stanie walczyć o swoje prawa w tym czasie, bo np. skupiasz się na powrocie do zdrowia.

Na szczęście istnieje pewien sposób, by wydłużyć swój czas na skuteczne działanie, a jest nim przerwanie biegu terminu przedawnienia.

Możesz to zrobić tylko poprzez konkretne postępowanie. Zgodnie z art. 123 Kodeksu cywilnego będą to:

  • wszelkie czynności podjęte w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia, które zostały podjęte przed sądem lub innym właściwym organem (czyli np. wniesienie pozwu)
  • uznanie roszczenia przez dłużnika,
  • wszczęcie mediacji, czyli podjęcia próby ugodowej.

W przypadku okresu przedawnienia roszczeń odszkodowawczych istnieje jeszcze jeden sposób – skorzystanie z art. 819 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem bieg przedawnienia możesz przerwać także poprzez zgłoszenie szkody ubezpieczycielowi.

Co oznacza przerwanie biegu terminu przedawnienia?

Przerwanie biegu terminu przedawnienia sprawia, że zaczyna on biec na nowo.

Załóżmy więc np. że ma miejsce wypadek. Przepisy przewidują 3 lata na dochodzenie roszczeń odszkodowawczych. Dopiero kilka dni przed upływem terminu zgłaszasz szkodę ubezpieczycielowi. W tym momencie termin ten ulega zawieszeniu. Gdy otrzymasz decyzję od ubezpieczyciela, zaczyna biec od nowa. Od tego momentu masz więc kolejne 3 lata, by np. wnieść pozew do sądu.

Co więcej, jeśli już złożysz pozew, bieg terminu przedawnienia znów ulegnie zawieszeniu (bo złożenie pozwu jest „czynnością podjętą przed sądem w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia”). Zacznie biec na nowo dopiero od momentu uprawomocnienia się wyroku sądowego.

Jak więc widzisz, nawet przy krótkich terminach przedawnienia możesz przez długi czas skutecznie dochodzić należnych Ci pieniędzy. Musisz tylko pilnować terminów i nie dopuścić do sytuacji, gdy Twoje roszczenie się przedawni.

Okres przedawnienia spraw odszkodowawczych – podsumowanie

  1. Przedawnienie roszczeń odszkodowawczych to sytuacja, w której druga strona może uchylić się od obowiązku zapłaty należnych Ci pieniędzy.
  2. Dla konkretnych roszczeń przewidziano różne terminy przedawnienia – w przypadku odszkodowania mogą one sięgać od 1 roku do nawet 20 lat.
  3. Czas na skuteczne działanie możesz wydłużać poprzez czynności prowadzące do przerwania terminu przedawnienia – np. wnosząc pozew do sądu lub zgłaszając szkodę ubezpieczycielowi. Przerwany termin ulega zawieszeniu, a następnie zaczyna wówczas biec na nowo, co znacznie wydłuża czas na skuteczne działanie

Zobacz inne artykuły, które mogą Cię zainteresować:

wypadek sprzed lat odszkodowanie

Baza wiedzy

Wypadek sprzed lat a odszkodowanie – czy możesz je otrzymać?

Nie zawsze tuż po wypadku zgłaszasz się po odszkodowanie. Zdarza się, że mijają miesiące, a nawet lata, nim w końcu się za to zabierzesz. Czy w takiej sytuacji w ogóle masz jeszcze co liczyć na jakiekolwiek pieniądze? Na szczęście nawet za wypadek sprzed lat możesz otrzymać odszkodowanie.

termin zgłoszenia szkody OC

Baza wiedzy

Ile czasu masz na zgłoszenie szkody z OC?

Stłuczki samochodowe to codzienność na polskich drogach. Jeśli jedna z nich przytrafi się także Tobie, pamiętaj, by zgłosić szkodę w odpowiednim terminie. Masz bowiem ograniczony czas na skuteczne dochodzenie odszkodowania.

ile czasu na zgłoszenie wypadku przy pracy

Baza wiedzy

Ile czasu na zgłoszenie wypadku przy pracy?

Gdy dojdzie do wypadku przy pracy, każda ze stron ma swoje obowiązki. Pracodawca musi przede wszystkim powołać zespół powypadkowy i sporządzić protokół, a Ty – poinformować o całym zdarzeniu. Ile w takim razie masz czasu na zgłoszenie wypadku przy pracy?

Skontaktuj się
z nami i rozpocznijmy współpracę

Skontaktuj się