Ile wynosi okres przedawnienia spraw odszkodowawczych?

Jako osoba poszkodowana nie możesz zwlekać w nieskończoność – przepisy przewidują konkretny okres przedawnienia spraw odszkodowawczych. Jeśli nie zaczniesz działać w ustalonym terminie, ryzykujesz, że nie otrzymasz żadnych pieniędzy. Ile w takim razie masz czasu, by dochodzić wypłaty odszkodowania?

Czym jest przedawnienie?

Przedawnienie to, najprościej rzecz ujmując, sytuacja, w której nie możesz już skutecznie dochodzić zapłaty należnych Ci pieniędzy.

Przykładowo: dochodzi do danego zdarzenia, np. wypadku komunikacyjnego z winy innego kierowcy. Zgodnie z przepisami w tym momencie możesz domagać się naprawienia szkody z OC. Zgłaszasz się więc do ubezpieczyciela sprawcy. Ten, jako Twój dłużnik, powinien wypłacić Ci odszkodowanie.

• Wypadek komunikacyjny? Zobacz, jak pomagamy w takich sytuacjach.

Jest jednak pewne „ale” – masz ograniczony czas działania, bo przepisy przewidują konkretny termin przedawnienia. Gdyby go nie było, dawałoby Ci to prawo upomnienia się o pieniądze np. po 10, 20 czy nawet 50 latach. Aby chronić interesy drugiej strony, wprowadzono więc przedawnienie. Tym samym, jeśli zgłosisz szkodę w przewidzianym terminie, otrzymasz pieniądze. Jeśli nie – możesz pozostać z niczym.

Wytoczenie powództwa po przekroczeniu terminu przedawnienia roszczeń – jakie są konsekwencje?

Zauważ, że gdy upływa termin przedawnienia spraw odszkodowawczych druga strona może uniknąć zapłaty odszkodowania, a nie jest zwolniona z tego obowiązku automatycznie. Oznacza to, że gdy po swoje pieniądze zgłosisz się po upływie określonego czasu, możliwe są aż 3 różne scenariusze.

1. Ubezpieczyciel podniesie zarzut przedawnienia (powie, że termin upłynął) i w ten sposób zwolni się od obowiązku zapłaty. Wciąż będziesz osobą poszkodowaną, ale druga strona nie musi płacić Ci jakichkolwiek pieniędzy.
2. Choć ubezpieczyciel wie, że okres przedawnienia roszczeń odszkodowawczych upłynął, wypłaci odszkodowanie dobrowolnie.
3. Ubezpieczyciel nie zauważy, że termin przedawnienia upłynął. Nie podniesie więc zarzutu przedawnienia i będzie myślał, że jego obowiązkiem wciąż jest wypłacenie konkretnej kwoty. Co więcej, jeśli np. taka sprawa trafi do sądu, ten nie uświadomi ubezpieczyciela, że jest inaczej. Wszystko zakończy się więc na Twoją korzyść.

Oczywiście te 3 scenariusze możliwe są w teorii, ale praktycznie zawsze spotkasz się ze scenariuszem nr 1. Trudno łudzić się, że ubezpieczyciel zapłaci Ci odszkodowanie dobrowolnie.

Tak samo jak mało prawdopodobnym jest, by cały sztab zatrudnionych przez niego pracowników nie zauważył upływu terminu. W uproszczeniu można więc powiedzieć, że  praktycznie zawsze, gdy zgłosisz się po pieniądze po przewidzianym czasie, nie otrzymasz ani złotówki.

To jednak nie wszystkie konsekwencje upływu terminu. Jeśli skierujesz sprawę na drogę sądową, kiedy okres przedawnienia spraw odszkodowawczych upłynął, sąd oddali Twoje powództwo (oczywiście przy założeniu, że ubezpieczyciel podniesie zarzut przedawnienia). Tym samym nie tylko nie dostaniesz żadnych pieniędzy, ale jeszcze poniesiesz wszystkie koszty sądowe.

Wniosek jest prosty: skutki przedawnienia roszczeń możesz naprawdę dotkliwie odczuć. Właśnie dlatego dopilnowanie terminu powinno być dla Ciebie tak istotne.

Kiedy przedawnia się odszkodowanie? Podstawowy termin przewidziany w przepisach

Zgodnie z podstawową zasadą wynikającą z art. 819 § 1 kodeksu cywilnego roszczenia z umowy ubezpieczenia przedawniają się z upływem 3 lat. Ten termin będzie więc obowiązywał np. w odniesieniu do ubezpieczeń NNW czy AC.

Sprawa jest jednak o tyle skomplikowana, że przepisy przewidują różne terminy dla poszczególnych spraw. I tak zupełnie inaczej trzeba będzie liczyć przedawnienie w wypadku ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej o odszkodowanie lub zadośćuczynienie (art. 819 § 2 kodeksu cywilnego), jeszcze inaczej, gdy tłem tego odszkodowania jest przestępstwo (art. 442 [1] kodeksu cywilnego), a inaczej, gdy poszkodowanym jest osoba małoletnia (art. 819 § 4 kodeksu cywilnego). Osobnych rozwiązań trzeba też szukać w przepisach szczególnych, dotyczących np. szkód lotniczych albo wypadków przy pracy.

Kwestie okresu, w jakim można domagać się odszkodowania mogą być trudne i mylące, a konsekwencje złego ustalenia terminu przedawnienia mogą spowodować szkodę i kłopoty. Dlatego jeśli tylko masz wątpliwości, ile wynosi czas przedawnienia Twojego roszczenia o odszkodowanie, dla bezpieczeństwa skonsultuj się z ekspertem. Kancelaria prawna Solace od lat pomaga klientom w dochodzeniu odszkodowań. Masz pytania? Skontaktuj się z nami, a za darmo przeanalizujemy Twoją sprawę.

Ile wynosi termin przedawnienia roszczeń odszkodowawczych z OC?

Zupełnie inaczej sprawa wygląda już natomiast, jeśli chodzi o przedawnienie odszkodowania z OC. Tutaj zasady są bardziej skomplikowane i przewidują takie terminy jak:

• 3 lata od momentu, w którym dowiesz się o szkodzie, ale nie później niż 10 lat od jej wystąpienia,
• 3 lata od chwili dowiedzenia się o szkodzie, bez 10-letniego ograniczenia – jeśli szkody dotyczą uszczerbku na zdrowiu,
• 20 lat od momentu powstania szkody – jeśli jest ona wynikiem przestępstwa, (wyjątek stanowią szkody na osobie – termin ten może być nawet dłuższy)
• co najmniej 2 lata od momentu uzyskania pełnoletności – jeśli w momencie powstania szkody nie masz ukończonych 18 lat.

Przedawnienie roszczeń w przypadku śmierci osoby bliskiej

Gdy mowa o ubezpieczeniach i odszkodowaniach, to śmierć osoby bliskiej w wypadku najczęściej będzie przestępstwem spowodowanym przez sprawcę wypadku. Przestępstwo to inaczej czyn niedozwolony – kodeks karny dzieli je na zbrodnie i występki, w zależności od tego, jak wysoką karą są zagrożone. Takie sytuacje regulują szczególne przepisy kodeksu cywilnego, do których odsyła art. 819 § 3. Zgodnie z nim, jeśli chodzi o ubezpieczenie OC, do roszczeń poszkodowanego do ubezpieczyciela o odszkodowanie lub zadośćuczynienie stosuje się przepis o przedawnieniu dotyczące czynu niedozwolonego. Tym przepisem jest art. 442 [1] kodeksu cywilnego. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu:

§ 2. Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.
§ 3. W razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.

To oznacza, że od momentu wypadku, co do zasady masz 20 lat na to, aby zgłosić do ubezpieczyciela roszczenie o naprawienie szkody.

Śmierć osoby bliskiej zawsze wiąże się ze szkodą na osobie. Dlatego nawet jeśli poszkodowany dowiedział się o tym, że jego osoba bliska zginęła w wypadku dopiero po upływie 20 lat od wypadku, lub dowiedział się, kto spowodował ten wypadek, to ma jeszcze 3 lata na dochodzenie odszkodowania. Te 3 lata liczy się od dnia pozyskania łącznie obu tych informacji (w praktyce – kto spowodował wypadek i jest zobowiązany do naprawienia szkody).

Okres przedawnienia spraw odszkodowawczych za szkody lotnicze

Obecnie coraz chętniej i częściej podróżujemy samolotami i nic w tym dziwnego, bo jest to najszybszy sposób, by dotrzeć nawet do bardzo oddalonych miejsc. Jednocześnie sprawia to jednak, że naprawdę wielu poszkodowanych ubiega się o odszkodowania od linii lotniczych. Chodzi tu zarówno o odwołanie czy opóźnienie lotu, jak i odszkodowanie za odmowę wejścia na pokład albo przysługujące Ci w związku ze zgubieniem lub zniszczeniem bagażu.

W tego rodzaju sprawach termin jest naprawdę krótki. Wynosi tylko 1 rok od momentu, w którym dany lot odbył się lub miał się odbyć.

Przedawnienie roszczeń odszkodowawczych w sprawach związanych z wypadkiem przy pracy

Odrębne przepisy obowiązują także w stosunku do wypadków przy pracy. Wprawdzie w pierwszej kolejności swoje roszczenia będziesz kierować do ZUS-u.

Często okazuje się jednak, że wypłacone pieniądze są niewystarczające. Jeśli w takiej sytuacji pracodawca ponosi odpowiedzialność za wypadek przy pracy, możesz otrzymać od niego dodatkowe (uzupełniające) odszkodowanie. Tu znów masz jednak ograniczony czas na działanie, który wynosi 3 lata.

Przedawnienie roszczenia o zapłatę składki OC

Do tej pory opisaliśmy przypadki, gdy to poszkodowany ma roszczenie do ubezpieczyciela z tytułu odszkodowania. Trzeba jednak pamiętać, że także ubezpieczyciel może mieć roszczenie do ubezpieczonego z tytułu zapłaty składki OC. Wtedy, gdy ochrona już działa, a ubezpieczony nie uiścił opłaty. Ma to ogromne znaczenie dla ubezpieczeń komunikacyjnych. Ich celem jest ochrona osób poszkodowanych zdarzeniami komunikacyjnymi. Dlatego te polisy mogą działać nawet wtedy, gdy ubezpieczony jeszcze nie opłacił składki. Ile czasu ma ubezpieczyciel na wystąpienie z roszczeniem do ubezpieczonego o zapłatę składki OC?

Do takich sytuacji stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o ubezpieczeniach. Konkretnie chodzi o art. 819 § 1. Kwestia zapłaty składki OC bez wątpienia jest roszczeniem z umowy ubezpieczenia, a jako takie przedawnia się z upływem trzech lat. Warto zaznaczyć, że jak przy każdym roszczeniu, także i w tym przypadku będą działały zasady dotyczące przerwania i zawieszenia biegu przedawnienia roszczeń.

• Wypadek z uszkodzeniem samochodu? Sprawdź, co naprawdę powinien zwrócić Ci sprawca

Czym różni się przerwanie biegu przedawnienia od zawieszenia biegu przedawnienia?

Co to znaczy, że przedawnienie roszczenia ulega przerwaniu? To znaczy, że po zdarzeniu, które powoduje to przerwanie, termin przedawnienia zaczyna biec na nowo. Co to znaczy, że przedawnienie roszczenia ulega zawieszeniu? To znaczy, że po upływie okoliczności, które spowodowały zawieszenie, termin przedawnienia biegnie dalej, od momentu, w który okoliczności zawieszenia ustały.

Przykład 1. Ubezpieczony zgłasza roszczenie do ubezpieczyciela

To zdarzenie powoduje przerwanie biegu przedawnienia 3-letniego okresu na zgłoszenie roszczenia. W trakcie gdy ubezpieczyciel rozstrzyga, jaką wydać decyzję, okres przedawnienia nie biegnie. Po otrzymaniu ostatecznej odmownej decyzji ubezpieczyciela poszkodowany „dostaje” kolejne 3 lata na to, aby zrobić coś dalej ze swoim roszczeniem. Na przykład wnieść sprawę do sądu.

Przykład 2. Ubezpieczony ma roszczenie, które przedawnia się z upływem 3 lat

Po upływie roku strony podejmują mediację. Wtedy bieg przedawnienia ulega zawieszeniu, a po zakończeniu mediacji, jeśli nie przyniosły one rozwiązania korzystnego dla poszkodowanego, ma on jeszcze 2 lata na zrobienie czegoś ze swoim roszczeniem – na przykład złożenie sprawy do sądu.

Kiedy bieg terminu przedawnienia ulega przerwaniu?

Niektóre z wyżej opisanych terminów są stosunkowo krótkie. Czasami nie jesteś więc w stanie walczyć o swoje prawa w tym czasie, bo np. skupiasz się na powrocie do zdrowia. Na szczęście istnieje pewien sposób, by wydłużyć swój czas na skuteczne działanie, a jest nim przerwanie biegu terminu przedawnienia.

Możesz to zrobić tylko poprzez konkretne postępowanie. Zgodnie z art. 123 Kodeksu cywilnego będą to:

• wszelkie czynności podjęte w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia, które zostały podjęte przed sądem (czyli np. wniesienie pozwu), sądem polubownym lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju,
• uznanie roszczenia przez dłużnika.

W przypadku okresu przedawnienia roszczeń odszkodowawczych istnieje jeszcze jeden sposób – skorzystanie z art. 819 § 4 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem bieg przedawnienia możesz przerwać także poprzez zgłoszenie roszczenia lub zdarzenia objętego ubezpieczeniem do ubezpieczyciela.

Jakie skutki dla poszkodowanego może mieć przerwanie biegu przedawnienia?

Po przerwaniu terminu przedawnienia biegnie on na nowo.

Załóżmy więc np., że ma miejsce wypadek. Przepisy przewidują 3 lata na dochodzenie roszczeń odszkodowawczych. Dopiero kilka dni przed upływem terminu zgłaszasz szkodę ubezpieczycielowi. W tym momencie termin ten ulega przerwaniu. Gdy otrzymasz decyzję od ubezpieczyciela, zaczyna biec od nowa. Od tego momentu masz więc kolejne 3 lata, by np. wnieść pozew do sądu.

Co więcej, jeśli już złożysz pozew, bieg terminu przedawnienia znów ulegnie przerwaniu (bo złożenie pozwu jest „czynnością podjętą przed sądem w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia”). Zacznie biec na nowo dopiero od chwili uprawomocnienia się wyroku sądowego.

Jak więc widzisz, nawet przy krótkich terminach przedawnienia możesz przez długi czas skutecznie dochodzić należnych Ci pieniędzy. Musisz tylko pilnować terminów i nie dopuścić do sytuacji, kiedy przedawni się odszkodowanie.

Dlaczego warto skorzystać z pomocy eksperta – w Solace wiemy, jak liczyć dni

Masz wątpliwości, czy Twoje roszczenie się przedawniło? Chcesz bezpiecznie zgłosić szkodę, żeby nie stracić pieniędzy? Daj nam znać. W kancelarii prawnej Solace analizujemy terminy, piszemy odwołania, prowadzimy sprawy sądowe i pilnujemy, żeby ubezpieczyciel nie zamknął Ci drogi do odszkodowania. Dbamy o to, by nasi kliencie nie stracili odszkodowania przez jeden źle policzony dzień.